شهرستان لامرد در ۴۰۰ کیلومتری جنوب مرکز استان فارس واقع شده و تا خلیج نیلگون فارس ۴۰ کیلومتر فاصله دارد. این شهرستان مناطق نمونه و ویژه گردشگری، آثار تاریخی و صنایع دستی بسیار دارد و به سرزمین نخل های همیشه سبز و برکه های سفید مشهور است. در کنار آثار طبیعی تاریخ این منطقه نیز چشمگیر است. مجموعه تاریخی علیخان اشکنان از جاذبه های گردشگری این شهرستان است که شامل دو مسجد، یک حمام و یک شبستان بوده که در شهر اشکنان واقع شده و متعلق به دوره قاجار می باشد.
سنگ نگاره قیر و کارزین، نقش رستم یا قدمگاه نقشی است که بر روی قطعه سنگی بزرگ کنده شده و در شهرستان قیر و کارزین در استان فارس قرار دارد. این نقش برجسته، حجاری از یک سرباز را بر روی یک تخته سنگ بزرگ نشان می دهد که کمان را برای تیراندازی گشوده است. از این اثر به عنوان «تنها اثر پارتی حجاری شده در استان فارس» یاد شده است. این سنگ نگاره در تاریخ ۱۰ آذر ماه ۱۳۵۴ هجری خورشیدی با شماره ۹۳۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آتشکده تنگ کرم که در زبان محلی قمپ آتشكده نامیده می شود در پانزده كيلومتري شمال فسا، ازدوران ساساني به جاي مانده است. این منطقه که به گردشگاه آتشکده نیز معروف است یکی از گردشگاه های عمومی استان فارس است. وجود چشمه و تالاب پرورش ماهی در این گردشگاه بر زیبایی آن افزوده است. این آتشکده در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر بر اثر انفجار دینامیت به طور کامل تخریب گردیده است.
آستان مقدس شاهزاده قاسم فسا در اصل مقبره ابراهیم و قاسم (علیه السلام) می باشد که در وسط شهر فسا و در خیابان شاهزاده قاسم در کنار فلکه شاهزاده قاسم قرار دارد. این بقعه را مردم بیشتر شاهزاده قاسم می نامند. آستان شاهزاده قاسم و شاهزاده ابراهیم از نوادگان عقیل برادر علی بن ابی طالب و از طرف جد مادری منتسب به علی بن ابی طالب می باشند. این بقعه قطب فرهنگی و قرآنی شهرستان فسا محسوب می شود.
شوکورلو از روستاهای تاریخی و مهم منطقه مغان محسوب میشود. شوکورلو تپههای باستانی مهم آقامال تپه سی و مطلب تپه سی را در خود جای داده که در فهرست آثار تاریخی ایران ثبت گردیدهاست. قدمت این تپه های باستانی به دوران اشکانی و قرون اولیه اسلام برمی گردد. همچنین در این روستا گورستانی تاریخی یافت شده که طبق آیین میترائیسم مردگان را داخل خمره رو به آفتاب دفن کرده اند.
نام این روستا در دفاتر قدیمی ثبت اسنادقاسم کندی به ثبت رسیده است.
کوه خواجه (کوه اوشیدا) یا (کوه رستم)، در دشت سیستان است و در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر زابل قرار دارد. اوشیدا در زبان پارسی میانه به معنی ابدی است. این کوه ذوزنقه ای شکل که نزد سه دین اسلام، مسیحیت و زرتشت مقدس است، از سنگ های بازالت سیاه رنگ تشکیل شده و با ارتفاع ۶۰۹ متر از سطح دریا، مانند جزیره ای در میان دریاچه هامون قرار دارد. محوطه تاریخی کوه خواجه قلعه اى عظیم و دژ شهرى منحصر به فرد از دوره اشکانیان و ساسانیان است. این اثر بزرگ به تخت جمشید خشت و گل شهرت دارد و تنها نمونه دژ شهرهاى اشکانى باقى مانده در ایران است. در این مکان تعداد زیادی آثارباستانی از دوران ساسانیان، اشکانیان و بقایای اماکن اسلامی و معبد بودایی باقیماندهاست که شامل مجموعه کاخها، قلعه کهک کهزاد، قلعه چهل دختر، قلعه سرسنگ، آرامگاه خواجه غلطان، ساختمان پیر گندم بریان، خانه شیطان، بناهای منفرد آرامگاهی و قبور اسلامی است. ارنست هرتسفلد در سالهای ۱۹۲۵ و ۱۹۲۹ میلادی با بررسی این مجموعه عنوان تخت جمشید خشتی را برای مجموعه ی کاخها برگزید. در بررسی های باستان شناختی کوه خواجه سیستان، برای اولین بار هفت محوطه مربوط به دوره پارینه سنگی جدید کشف شد. با شناسایی این محوطه ها، کوه خواجه ششمین مکان در ایران محسوب میشود که دارای آثاری از این دوره است. قدیمی ترین آثار شناسایی شده در کوه خواجه مربوط به قطعات سفالی از دوره هخامنشی بوده است. همچنین در این بررسی، یک غار نیز شناسایی شده است.
آثار بر جای مانده در کوه خواجه، مهمترین و یگانه ترین آثار برجای مانده در تمدن بشری است که به ما توان تحلیل و بررسی چند و چون های استقرار های بشری و به ویژه ساختارهای شهرنشینی در نیمه شرقی فلات ایران را از نسا در ترکمنستان امروزی تا تاکسیلا در پاکستان امروزی می دهد. بسیاری از اندیشه ها و باورهای تأثیرگذار بشری که نماد و نماینده توحید هستند و بسیاری از آیین ها مانند زرتشت، مسیحیت، یهود و باورهای اسلامی در کوه خواجه به اشتراک جغرافیایی می رسند و به همین دلیل کوه خواجه در فهرست ده آثار نخستین سازمان میراث فرهنگی برای ثبت در فهرست جهانی ثبت شده است. در متن های روشن و درست تاریخی بویژه آنها که به روزگار اشکانیان و ساسانیان پیوند می یابند اهمیت و برجستگی این بخش در ساختارهای سیاسی و مذهبی آن روزگار بسیار روشن تر می شود بر مبنای همین متن ها کوه خواجه، شاخه نشین ایلات سگستنا روزگار اشکانی و ساسانی است که شاه این جا حکم فرمانروایی خویش و حوزه مدیریت خویش را دریافت می کرد.
قلعه پسکوه در شهرستان سیب سوران، روستای پسکوه واقع شده است. قدمت این قلعه را به بعد از اسلام و دوره صفوی مربوط می دانند که همچون دیگر قلعه های این شهرستان از دو قسمت حاکم نشین و عامه نشین تشکیل شده است. این اثر در تاریخ ۷ آذر ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۴۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه سب سالم ترین قلعه ای است که از دوران اسلامی سیستان و بلوچستان، مانده است. این قلعه که آیینه تمام نمای حاکمان صفویه و بعد از آنها است، از جمله ۲۷ بنای تاریخی استان است که هنوز پابرجاست. این قلعه در قرن دوازده هجری قمری ساخته شده است. بنای اصلی قلعه در قاعده، به صورت مستطیل ۳۶ متر در ۲۵متر، در دو طبقه ساخته شده است، به گونه ای که هرچه بر ارتفاع آن افزوده می شود از حجم آن کم می شود و در ظاهر به شکل «مصطبه هرم» در می آید که موجب ایستایی بیشتر بنا و جلوگیری از رانش دیوارهای قطور و مرتفع آن می شود. معماران چیره دست محلی با بهره گیری از تجربه خود، برای احداث قلعه سب تخم گیاهی به نام «توتری» را با گل مخلوط می کردند و ملاطی چسبناک می ساختند که وقتی خشک شد، شدیدترین رگبارها و بارانهای فصلی بلوچستان نیز توانایی شستن آن را ندارد و به همین دلیل قلعه پایدار مانده است. بنای تاریخی قلعه سب مهرماه ۱۳۷۵ به پیشنهاد این اداره به شماره ۱۷۱۵ در لیست آثار ملی کشور به ثبت رسید.
خمده از روستاهای سرسبز و دیدنی شهرستان فیروزكوه است. چشمه آب معدنی این روستا از دیدنی ترین نقاط گردشگری فیروزکوه به شمار می آید. چشمه خمده بعد از تنگ واشی دومین مقصد پرطرفدار گردشگران در شهرستان فیروزکوه محسوب می شود.
آرامگاه معروف به پیراحمد زهرنوش محل دفن سه تن از عرفا و بزرگان تاریخ ابهر است و امروزه به یکی از جاهای دیدنی ابهر در استان زنجان تبدیل شده است. بقعه پیر احمد زهرنوش مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است که در مجاورت آن خانقاهی وجود داشته که امروزه به عنوان موزه ابهر شناخته می شود. این بنا که در حاشیه جنوبی شهر ابهر واقع شده است در تاریخ ۱ مهر ۱۳۵۳ با شمارهٔ ثبت ۹۸۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
