غار قدمگاه که توسط ایرانیان باستان برای مراسم آیین میترا مورد استفاده قرار میگرفت، در بالادست گورستان قدمگاه در نزدیکی روستای بادامیار از توابع آذرشهر در استان آذربایجان شرقی قرار دارد. این مکان به‌ صورت غاری مخروطی شکل با قطر ۱۵ متری در دل صخره سنگی کوه کنده شده و قبل از آیین زرتشت به ‌عنوان معبد مهر از آن استفاده شده است.

قدمت این غار دست کند را دوازده هزار سال تخمین زده اند. این مکان که قبلاً معبد آیین مهر بود، در دوران مختلف تاریخ، استفاده های متعدد دیگر نیز داشته است، از جمله گاهی سنگر و محلی امن برای نیروهای رزمی بود و گاه مکان عبادت دراویش. همچنین در قرون ۶ الی ۸ هجری قمری به ‌عنوان تکیه عرفا و دراویش مورد استفاده قرار گرفته و سپس به ‌عنوان مسجد از آن بهره برداری شده است. امروزه نیز اهالی روستا و گردشگران اغلب مراسم مذهبی ماه ‌های محرم و رمضان خود را در این مکان برگزار میکنند.

غار قدمگاه به لحاظ شیوه معماری، از جمله بناهای مهم و باستانی به شمار میرود. این مکان در سال ۱۳۴۷ با شماره ۷۷۹ در فهرست آثار تاریخی کشور به ثبت رسید.

در ۲۰۰ متری این مکان باستانی، گورستان تاریخی قدمگاه نیز واقع شده است، قدمت این گورستان تاریخی مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ هجری قمری است که به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در این قبرستان شیوخ دوران صفوی دفن شده که بر روی برخی سنگ‌ قبرهای آن، تاریخ ۸۰۹ و ۹۰۱ هجری قمری دیده می ‌شود.

آذرشهر آثار تاریخی متعددی دارد که از مهم ‌ترین آنها می ‌توان به حمام تاریخی چهار سوق آذر شهر اشاره کرد. حمام چهار سوق آذر شهر از آثار دوره قاجاریه است ولی از تاریخ دقیق ساخت و بانی و معمار آن مدارک موثقی در دست نیست. این حمام به حمام چارچی نیز معروف است.
این اثر در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۴۱۷ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

طاق زیبای چهارسوق که متعلق به عصر صفوی است و دارای ستونهای زیبای چوبی میباشد در نزدیکی حمام قرار دارد که میتوانید از آن نیز دیدن نمایید.

هتل سنتی خانه سیگاری یزد

خانه سیگاری یزد یکی از خانه های تاریخی یزد هست که کاربری آن به اقامتگاه بوم گردی و هتل سنتی تغییر یافته است. این هتل سنتی با دارا بودن ۵ حیاط و ۱۵ اتاق و فضایی دلنشین میزبان پذیرایی از میهمانان خود است. موقعیت مناسب این هتل و نزدیکی آن به جاذبه های تاریخی شهر یزد از مزایای این هتل محسوب می شود.

تاریخچه خانه تاریخی اخوان سیگاری:

خانه اخوان سیگاری مربوط به دوره ی قاجار، دارای 1320 متر مساحت ، 1800 متر زیربنا ، 5 حیاط و 15 اتاق می باشد.
برطبق گزارشهای موجود در سازمان میراث فرهنگی کشور، قسمت های مختلف این خانه در اوایل ، اواسط و اواخر دوره ی قاجاریان و نیز بخشی در دوره ی پهلوی ساخته شده است.
بانی خانه شناخته شده نیست، لیکن چون مدتها به اخوان سیگاری از تجار یزد، تعلق داشته است، به این نام شهرت یافته است.
اخوان سیگاری به تجارت توتون و تنباکو مشغول بوده اند.  
در دوره ی پهلوی اول، این بنا به مدرسه تغییر کاربری داده است و تقریبا از سال 1300 شمسی به مدت 20 سال، به نام مدرسه تدین و به مدیریت آقا سید هاشم فقیهی ، یکی از مدارس مهم شهر یزد به شمار می رفته است.
بعد از دوران مدرسه ، بنا ، توسط اخوان سیگاری خریداری شده است؛ و مدت 50 سال ، در اختیار خاندان سیگاری بوده است.
در آبان ماه سال 1373 شمسی، توسط چند تن از اساتید دانشکده معماری دانشگاه شهید بهشتی به منظور مرمت و احیاء از وراث مرحوم سیگاری خریداری شده و بلافاصله مرمت آن شروع شده است.
بعد از دو سال ، کار مرمت متوقف شده و مجددا از مهرماه سال 1378 شمسی کارگاه مرمت شروع به کار کرده است.
البته، به منظور حفاظت و جلوگیری از آسیب بیشتر مدتها به عنوان خوابگاه دانشجویی استفاده شده است.
در این مدت کلاسهای مختلف درسی نظیر مرمت ابنیه ی تاریخی ، نور و صدا و برخی جلسات پرسش و پاسخ نیز برگزار شده است.
در تیرماه سال 1390 شمسی ، توسط آقای رضوی خریداری و در همان سال کارگاه مرمت فعال شد.
این بنا در تاریخ 25 اسفند 1375 با شماره ثبت 1847 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در حال حاضر این خانه به اقامت گاه و هتل سنتی تبدیل شده، تا بتوان حس زندگي در يك خانه ايراني را با اقامت در آن تجربه كرد.

مسجد جامع میبد یزد از چندین مسجد تشکیل شده است که هر بیننده و گردشگری را با فضای معماری متنوع و گوناگون رو به رو می‌ سازد. این عمارت از جمله مساجد ایوان ‌دار استان یزد است که این طرح در این استان بسیار رایج است و در بسیاری از مساجد دیگر استان یزد مشاهده می ‌شود.
قدمت این مسجد به سده دوم هجری برمی گردد و قابل قیاس با بسیاری از مساجد صدر اسلام در ایران است. پر رونق ترین دوره حیات مسجد سده های ۷-۹ هجری قمری است. گرمخانه مسجد با معماری آل بویه و ایوان و گنبد اصلی آن با معماری آل مظفر (که مرکز حکومت ایشان از ابتدا در میبد بوده است) از فضاهای شاخص این مسجد است. قدیمیترین بخش بازمانده این مجموعه ساختمانی خشتی و گلی است که به مسجد حسنی معروف است. مسجد جامع میبد با شماره ۱۳۴۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

میبد، شهری تاریخی در دل کویر است که باستان‌شناسان قدمت آن را حدود ۷۰۰۰ سال تخمین زده‌ اند. در این شهرستان، علاوه بر نارین‌ قلعه‌ میبد که از کهن‌ ترین مناطق تجمع و سکونتگاه بشر در استان یزد است، عمارات ارزشمند دیگری همچون برج کبوترخان، آتشکده‌ حسن‌آباد، مجموعه‌ کاروانی رباط، پیر چراغ و مسجد جامع میبد، به عنوان سندی تاریخی، بخش عظیمی از فرهنگ، تمدن و هویت این خطه از کشور را در بر گرفته‌ اند. بافت تاریخی میبد بسیار زیبا و دلنشین است.

پارک ملی و منطقه حفاظت شده تندوره که زمانی تفرجگاه مردم درگز و قوچان بود، از زیباترین و عمیق ‌ترین دره‌ های ژرف و پر شیب و تپه ماهورها برخوردار است. این منطقه در شمال استان خراسان رضوی و نزدیکی مرز ترکمنستان قرار گرفته است. این پارک کوهستانی پوشیده از گیاهان مختلف است و یکی از بهترین زیستگاه های جانوران وحشی به ویژه قوچ و میش اوریال بشمار میرود. چنانچه صبح زود یا غروب در این منطقه باشید گله‌ های کل و بز را می توانید بینید که در حال چرا هستند.

در این منطقه همچنین بازمانده‌ های سکونت دوران گذشته به چشم می ‌خورد که از آن جمله می ‌توان به آثار باقی ‌مانده از دژی قدیمی به نام قلعه رجبه اشاره نمود که قدمت آن به قبل از اسلام بر می ‌گردد.

زیارتگاهی با بنایی مفصل و عالی در بافق وجود دارد که بسیار مورد احترام و زیارت مردم محل و اهالی یزد و کرمان است. سبک بنا، گنبد و کاشی کاری و آینه کاری و تزئینات داخلی این زیارتگاه از آثار دیدنی و تاریخی ایران به شمار می رود.
امام زاده عبدالله بن موسی بن جعفر (ع) از نوادگان امام موسی کاظم (ع) و بردار امام رضا (ع) است. آستان مقدس این امام زاده در مرکز شهر بافق، بنایی متفاوت از حیث سبک، گنبد، کاشی کاری و تزیینات داخلی است و اثری ارزشمند محسوب می شود. مورخان بنای اولیه امامزاده عبدالله بافق را متعلق به قرن سوم و برخی قرن پنجم هجری می دانند و زیبایی و شكوه گنبد آنرا ستوده اند.
زیارتگاه امامزاده عبدا… بافق از نظر معماری گنبد و رواق در دنیا کم نظیر است.

برج‌های دوگانه خرقان دو برج آجری دوره سلجوقی هستند که با فاصله ۲۹ متری از یکدیگر و در فاصله یک کیلومتری روستای حصار از توابع دهستان خرقان غربی در شهرستان آوج استان قزوین قرار دارند.
گره‌چینى و نقوش هندسى آجرکارى دوره سلجوقى، در این بنا به کمال رسیده‌است. اجرای آجرکاری این برج‌ها حاکی از مهارت بالای سازندگان آن است و این بنا را یکی از چشمگیرترین بناهای قرن پنجم قمری بدل کرده‌است. در آجرکاری این بنا، شیوه‌ای تازه به کار گرفته شده‌است که بعداً در ساخت بناهای دیگری چون گنبد سرخ مراغه نیز استفاده شده‌است.
نخستین نمونه گنبدهای نار (پیازی و نیم‌کره) و گنبدهای دو پوسته گسسته (میان‌تهی) در این برج‌ها دیده می‌شود و آن را از نظر پیشتازی در این عرصه مهم می‌کند.
این اثر در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

در مسیر شهر دیدنی و تفریحی شاندیز تخته سنگی باستانی و حکاکی شده وجود دارد که بسیار دیدنی است و به شتر سنگ معروف است. روی این تخته سنگ اشکال حیوانات مختلفی مثل شتر دو کوهانه و گاو کوهان دار، شیر و بز نقش بسته است. قدمت این نقش ها را به دوران نوسنگی نسبت میدهند. اکثر نقوش حکاکی شده بر این سنگ‌ ها جهتی رو به جنوب و شرق دارند که از هوش و درایت هنرمندان خالق این آثار خبر میدهد.

این اثر در تاریخ ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۳۸۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

یكی از قدیمی ترین آثار تاریخی شهرستان تایباد  میل آجری كرات است كه در دوره سلجوقیان ساخته شده است. این میل در سر راه کاروان‌ ها قرار داشته که از ایالات قهستان به سمت شرق در حرکت بودند و در واقع علامتی بوده برای راهنمایی کاروان ‌ها و مسافران تجاری و بازرگانی. این میل امروزه نیز از از مسافت هشت کیلومتری دیده میشود.
صدها سال پیش، این مناره بر اثر زمین ‌لرزه‌ کج شد، اما به جز بخش بالایی، هنوز پابرجاست. این بنا که حتی با چنین انحرافی توانسته سال ‌ها پا بر جا بماند، نشان از توانایی ‌های مهندسی و معماری ایرانیان دارد.

در مجاورت گورستان قدیمی شهر تایباد، شهر عالمان و عارفان، مجموعه تاریخی و مزار مولانا زین الدین ابوبکر تایبادی واقع شده که به دست بزرگترین معماران ایرانی آن دوران بنا گردیده است. معمارانی همچون برادران غیاث الدین و قوام شیرازی که به دستور «غیاث ‌الدین پیر احمد خوافی» وزیر با درایت شاهرخ پسر تیمور، در سال ۸۴۸ ه.ق، این بنا را احداث کردند. این مجموعه شامل مسجد یا گنبدخانه، ایوانی زیبا با طاق آهنگ و دو حجره دو اشکوبه در طرفین آرامگاه بوده و از مهمترین شاخص های تاریخی شهر تایباد محسوب می گردد.
مدفن مولانا زین الدین ابوبکر، شیخ صوفی و عارف سده هشتم هجری، در میان محوطه این مجموعه تاریخی قرار دارد و درخت پسته کهنسالی بر آن سایه‌ افکنده است.
این مکان در تاریخ ۲۹ آذر ۱۳۱۶ با شماره ثبت ۳۰۹ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.