تسوج از توابع شبستر در آذربایجانشرقی میباشد و دارای جاذبه های تاریخی و گردشگری متنوعی است.

مسجد جامع تسوج مربوط به دوره تیموری و سدهٔ ۱۰ ه. ق. است. این مسجد در داخل تسوج واقع شده است.

اين مسجد شامل گنبد، صفه اي روباز براي اقامه نماز جماعت در ايام خاص به ويژه اعياد مذهبي، سرداب مقبره، شش حجره براي طلاب و باغي در جنوب مسجد بوده است.

اين مجموعه در واقع بخشي از ميدان شهر تاريخي تسوج بوده، كه شامل دو راسته بازار كه به اين ميدان ختم مي شده، حمام و خود ميدان گاه كه اين مجموعه در آن قرار دارد، مي شود.

این اثر در تاریخ ۱ فروردین ۱۳۴۷ با شمارهٔ ثبت ۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ست.

یكي از مكان‌هاي زيبا و دیدنی مسجد ميرپنج خامنه است. اين مسجد در مقابل شهرداري خامنه و در كوچه‌اي به همين نام واقع شده است. مسجد ميرپنج در تاريخ 1284 قمري توسط حسين خان ميرپنج سردار توپخانه مظفر الدين شاه قاجار بنا نهاده شده و در سال 1386 به ثبت آثار ملي ايران رسيده است.

اين مسجد تنها مسجد منقش شهرستان شبستر است.

قلعه چای از مناطق نمونه گردشگری آذربایجان شرقی است که در شهرستان عجب شیر واقع است و سالانه گردشگران و علاقه مندان زیادی را به سوی خود جذب می کند.
منطقه گردشگری قلعه چای با فاصله 55 کیلومتری از مرکز شهرستان عجب شیر، غنی از جاذبه های تاریخی و فرهنگی میباشد که چندین جاذبه گردشگری در این منطقه وسیع گردشگری گرد آمده است. گور دخمه تاریخی نیگه چی، روستای صخره ای چهار برود و دو چشمه آب معدنی از شاخص ترین جاذبه های آن به شمار می رود.
منطقه قلعه چای در شهرستان عجب شیرهمچنین دارای پنج قلعه تاریخی و ثبت شده مربوط به هزاره اول پیش از میلاد است که شامل قلعه ضحاک، کهن دژ، جوان قلعه و قلعه حوری است.
قلعه ضحاك در شهرستان عجب شیر با بیش از سه هزارسال قدمت بر فراز كوه «منفرد» با ناگفتنی های بسیار و حكایتهای زیاد، از مكانهای مهم اقوام مانایی و مادها بوده است. این قلعه در شهرستان عجب شیر در آذربایجان شرقی یكی  از مكانهای دیدنی است كه در ارتفاع ۲۳۰۰متری از بستر رودخانه «قلعه چای » در دوران تاریخ كهن ایران زمین پا برجا بوده و آثار زیادی در داخل و پیرامون خود از دوران هخامنشیان، اشكانیان، ساسانیان و عصر تمدن اسلامی به یادگار دارد. قدمت قلعه ضحاك به اقوام مانایی و مادها برمی گردد و برای آن در تاریخ نامهای متعددی از جمله ضحاك، اژدهاك، قیز قلعه س، داش قلعه سی، باروآس، رویی دژ و قلعه گویی ذكر شده است.
قلعه ضحاک عجبشیر در سال 1386 توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره 22544 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

قابل ذکر است که استان آذربایجان شرقی دارای دو قلعه ضحاک میباشد. دیگری متعلق به شهرستان هشترود است.

مساجد چوبی و تاریخی دوره صفوی که خاستگاه معماری ابنیه های چوبی در آذربایجان بوده، به یقین کاخ های چهل ستون، هشت بهشت و عالی قاپو در اصفهان و برخی از ابنیه ها در ایران برگرفته از معماری چوبی آن است.

این مساجد هم اکنون علاوه بر استفاده به عنوان اماکن مذهبی و مقدس، زمینه خوبی برای جذب گردشگران علاقه مند به آثار تاریخی و فرهنگی است.

مساجد جامع شیرلو و روستاهای گوراوان و شیشوان از جمله مساجد چوبی شهرستان عجبشیر هستند که سقف چوبی آنها به کنده کاری و رنگ آمیزی های طبیعی و گیاهی زیبایی مزین شده است.

این اثر در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۴۸ با شماره ثبت ۸۷۸ به‌عنوان یکی ازآثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

دژ بابک، بنا شده در بالای کوهی به بلندای 2600 متر، درنزدیکی شهر کلیبر واقع شده است. دژ در زمان ساسانیان و قبل از آن در دوره اشکانیان مورد استفاده قرار  میگرفت. این قلعه نام خود را از نام بابک خرمدین، رهبر مبارز با مهاجمین عرب گرفته است.
اینجا قصر و دژی دو طبقه بوده است.قبل از اینکه به دروازه قلعه برسید باید از راهی بگذرید که به صورت یک دالان باریک 200 متری جلوی رویتان سبز می شود! این راهرو، جایی بوده که در گذشته نگهبانان به طور دقیق آن را زیر نظر می گرفتند تا عبور و مروری خارج از برنامه از آن صورت نگیرد. بعد از صعود از این راهرو، ورودی دیگری با پلکان هایی تقریبا نامنظم وجود دارد که شما را به قصر می رساند. پس از آن تالار اصلی است که اطراف آن هفت اطاق دیده می شود. این اطاق ها همگی به تالار مرکزی می رسند.
در سمت شرقی قصر تاسیسات دیگری خواهید دید که شامل چند اتاق و آب انبار می شود که سقف آب انبارها جناقی و گهواره ای هستند. در سمت شمال غربی قصر هم پلکانی قرار داشته که راه دسترسی به طبقات دیگر قصر به حساب می آمد اما امروز چیز زیادی از آن باقی نمانده است.
دو نیمه ستونی که در این بخش می بینید، محلی برای دیده بان ها بوده است که سربازان در آن قرار می گرفتند و به همه چیز و همه جا تسلط کامل داشتند.
این قلعه یادآور رشادت های سردار معروف ایرانی بابک خرمدین رهبر گروه سرخ جامگان است. قلعه دست نیافتنی بابک حدود 22 سال دور از دسترس تازیان باقی ماند و در برابر اعراب مقاومت کرد.

قلعه بابک در سال 1345 در لیست آثار ملی، تاریخی و فرهنگی ایران ثبت شد و مرمت آن از سال 1376 در دستور کار اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی قرار گرفت تا امروز به یکی از گردشگر پذیرترین جاذبه های این استان تبدیل شود.

مساجد چوبی و تاریخی دوره صفوی که خاستگاه معماری ابنیه های چوبی در آذربایجان بوده و به یقین کاخ های چهل ستون، هشت بهشت و عالی قاپو در اصفهان و برخی از ابنیه ها در ایران برگرفته از معماری چوبی آن است.

این مساجد هم اکنون علاوه بر استفاده به عنوان اماکن مذهبی و مقدس دارای زمینه خوبی برای جذب گردشگران علاقه مند به آثار تاریخی و فرهنگی است.

مساجد جامع شیرلو و روستاهای گوراوان و شیشوان از جمله مساجد چوبی این شهرستان بوده که سقف چوبی آن به کنده کاری و رنگ آمیزی های طبیعی و گیاهی زیبایی مزین شده است.

نام این کلیسا شاید از نام هریپسیمه، دختر آشوت باگرادونی، پادشاه ارمنستان گرفته شده که در سال ۸۷۵ میلادی به درخواست زاکاریا زاگستی، جاثلیق ارمنی ها، امیران ارمنی او را به پادشاهی ارمنستان برگزیدند.

دربارهٔ تاریخ ساختمان کلیسا نظریه های زیادی وجود دارد. پژوهشگران تاریخ ساختمان آن را سدهٔ نهم تا سیزدهم میلادی می دانند. طبق یافته های کارشناسان چنین استنباط شده است که محل این بنا صدها سال پیش از پیدایش و رواج آیین مسیح، مکانی برای نیایش آیین میترائیسم بوده و بعدها بعنوان نیایشگاه آیین مسیح استفاده شده و در نهایت به شکل کلیسای کنونی ساخته شده است.

این کلیسا از گذشته تاکنون نام های سنت هریپسیمهٔ مقدس، سورپ هریپسیمه، موژومبار و موجومبار را به خود گرفته است.

گویجه قلعه مراغه شاهکاری از حجاری سه هزار ساله هنرمندان ایران زمین در این شهرستان است که همواره گردشگران و علاقه مندان زیادی را به سوی خود جذب می کند.

قلعه گویجه در ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی مراغه و در کنار رودخانه قوری چای قرار دارد-نام قلعه گویجه برگرفته از سنگ‌های سبزرنگی است که در منطقه وجود دارد.

این قلعه از لحاظ ابعاد کوچک است و به دست انسان ساخته نشده است و حاصل توده‌ای طبیعی می‌باشد و انسان‌ها با استفاده از لاشه سنگ‌ها سوراخ‌ها و راه‌های آن را به بیرون بسته‌اند.

در این قلعه یک در بزرگ ایجاد کرده‌اند که این ورودی بزرگ تونل مانند احتمالا به انواع آغول استفاده می‌شده و در بالای قلعه آب انباری وجود دارد که چشمه‌ای در آن هست که با برداشت آب از آن آب رفته جای گزین می‌شود.

در اطراف قلعه بقایای دیواردورتا دور باقی مانده است و تاریخ بنا نیز از هزاره قبل از میلاد تا اوایل دوران اسلامی تخمین زده شده است.

این قلعه در سال 1382 به شماره 10471 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

کتیبه ­میخی اورارتوئی (۷۵۳ - ۷۳۵ پیش از میلاد) در سه کیلومتری روستای سیغندل در ورزقان و بر دامنه کوه زاغی بر سینه سنگی یکپارچه و مرتفع منقوش است.

سمت جنوبی سنگ مزبور که به شکل هرم ناقص است، را به صورت مستطیلی صاف و صیقلی نموده و فرمان ساردوی پسر آرگیشتی پادشاه اورارتوئی را در ده سطر به خط میخی بر آن نقش کرده ­اند.

این کتیبه به شماره ۷۹۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

کهنه قلعه؛ نمادی از شگفتی های معماری تاریخ

کهنه قلعه مشکین شهر از آثار دوره ساسانی است و از استحکام خاصی برخوردار بوده و در جنگ‌ها و تهاجم دشمنان به‌عنوان پناهگاه از آن نگهداری و استفاده می‌شده است. سنگ نبشته‌ای به خط پهلوی ساسانی در جبهه شمالغربی این بنا در فاصله 150 متری در آبراهه خیاو قرار دارد.این قلعه با مساحتی در حدود ۱۵ هزار متر مربع در قسمت ورودی مشکین شهر از طرف جاده اردبیل و بر روی تپه ای طبیعی با ۵۰ متر ارتفاع واقع شده و از شش برجک با دیوار های ضخیم خشتی و حجره های کوچک آخور مانند تشکیل شده است.

قلعه کهنه تحت شماره ۶۱۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.