معرفی روستای هوروز (هریس) :

روستای هریس همان هوروز سابق در 60 کیلومتری شهرستان مرند در آذربایجان شرقی قرار دارد جاده ای که به روستای هوروز منتهی می شود همان جاده ای است که از شهر زنوز گذشته و به طبیعت بکر ماهار می رسد سالانه جمع کثیری از مشتاقان طبیعت در فصلهای بهار و تابستان برای استفاده از طبیعت به ماهار سفر می کنند . نزدیکترین روستا به هوروز روستای کوهکمر است این روستا در شش کیلومتری روستای هوروز قرار دارد . اگر از بالای کوهها به هوروز نگاه کنیم شبیه به جنگلی است با درختان تبریزی (قلمه) بیشماری که سر به فلک کشیده اند و رود زیبای آق چای که باغهای هوروز را شکافته و جاری است . هوای هوروز در فصلهای گرما چنان دلپذیر و خنک است که هر لحظه نفس کشیدن در آن لذتی وصف ناپذیر به وجود می آورد .

سرتاسر طبیعت هوروز دیدنی است اما دیدنی ترین جای هوروز گوورچینلیق است . در این مکان رود آق چای از میان صخره هایی می گذرد که طول این صخره ها حدود ۵۰۰ متر است این صخره ها مانند دو دیواری هستند که فاصله آنها بین دو الی ده متر متغیر است و آبشارهای زیبایی درون این صخره ها به وجود آمده است و کبوتران بسیاری درون این صخره ها زندگی می کنند که دائما در حال پر کشیدن به اطراف بوده و زیبایی این مکان را دو چندان می کنند به همین دلیل نام این مکان را گوورچینلیق که به معنی محل کبوتران است گذاشته اند . 

محصولات روستا:

براي بهرهمند شدن از ميوه هاي عالي روستا از اواخر خرداد آلبالو و تير گيلاس  مرداد زردآلو و گلابي اواخر شهريور و اوايل مهر سيب و در پاييز نيز گردو فراوان يافت ميشود.

تاریخ بنای کاروانسرای الاکی مرند را به سال ۷۳۱ هجری درزمان ابوسعید بهادر خان آخرین فرمانروای مقتدر ایلخانی می شناسند. این کاروانسرا یکی از با شکوه ترین بناهای زمان خود بوده وشاید هم بعنوان قلعه یا مقر حکومتی استفاده می شده است.

قلعه‌ای ۳۰۰۰ هزار ساله نیز با معماری منحصر به فرد و دیوارهای عظیم و پشت بندهای مستحکم، در روستای هرزند عتیق شهرستان مرند واقع شده است که بر خلاف قدمت دیرینه آن، به غلط بنام قلعه هولاکو معروف شده است.

مسجد جامع مرند با عمري 920 ساله از ابنیه  اوایل سده هشتم هجری است. محراب این مسجد که در سال 731 هجری مطابق با 1331 میلادی، به امر سلطان ابوسعید بهادر خان ایلخانی بدست یک استاد گچبر و صنعتگر تبریزی ساخته شده در 15 دیماه 1310 تحت شمارهء 239 جزو آثار ملی به ثبت رسیده است

محراب مسجد جامع مرند (مرتفع‌ترین و سالمترین محراب تاریخی در آذربایجان) که از نظر طرز ساختمان و ستونهای‌ مدور گچبری شده و کتیبه‌های کوفی و  نقشه و متر قابل توجه می‌باشد.

مسجد جامع مرند ، با داشتن دو محراب ، در معماري اسلامي بي نظيراست.

مسجد یادگار شاه از جمله زیباترین آثار کهن است .

این مسجد در میان عوام به مسجدی صفوی معروف است و مردم معتقدند که یکی از شاهان صفوی بر اساس نذری که داشته مسجد را بنا نهاده است و حتی همین موضوع را نیز در کتیبه سردر باز سازی شده مسجد نصب کرده اند ولی شواهد و مطالعات نشان می دهد این مسجد توسط یادگارشاه که یکی از سرداران قرایوسف ترکمان بوده است، ساخته شده است .

این اثر در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد يادگار شاه ،مسجد سيدالشهداء نیز ناميده مي‌شود.

قدمت قلعه به نیمه نخست هزاره اول پیش از میلاد می‌ رسد البته آثاری از قرون 6 و 7 هجری قمری نیز در این محوطه خودنمایی می‌ کند. در چهار جهت ارگ، آثار قلعه‌‌ های دیگری به چشم می‌ خورد که روی هم رفته یک چیز را روشن می‌ سازند: قلاع نظامی مستحکم و استوار این سایت، قرارگاه فرماندهی و محل نگهداری اسناد و خزاین بوده است.

قلعه حووض‌ لی سال با شماره 16364 در فهرست آثار ملی قرار گرفته است.

شهرستان بیله سوار در دشت مغان، در شمال غربی ایران و در شمال شرقی استان اردبیل واقع شده است، این شهرستان از قسمت شرق،شمال شرقی و جنوب شرقی با خاک جمهوری آذربایجان همسایه و حدوداً 68 کیلومتر مرز مشترک دارد. این منطقه از استان اردبیل دارای جاذبه های گردشگری متعددی است که در این بخش دو محوطه تاریخی آن مورد توجه قرار گرفته است

محوطه باستانی پتلقان با حفاریهای گنبدی شکل متعلق به دوره اشکانی و کاروانسرای عباسی واقع در محوطه شورگل دهستان قشلاق متعلق به سده های میانی بعد از اسلام میباشد.

در نزدیکی روستای دلیک بولاغ که اکنون به حاجی آباد نیز شناخته میشود، غاری منحصر بفرد وجود دارد که هر بیننده و غارنوردی را به حیرت وامیدارد. این غار کم نظیر دارای آبشار و قندیلهای زیباست.

درست در روبروی روستای حاجی آباد تپه بلند نمایان است که اهالی این تپه را قلعه نادری می نامند. قلعه نادری دارای پله های حجاری شده است.

ایران شهرها و روستاهای فراوانی دارد که هر کدام زیبایی خاص خود را دارند. جاده های سرسبز، آب وهوای عالی، مناظر و چشم اندازهای فوق العاده و مردمان مهمان دوست.

یکی از زیباترین شهرستان های ایران که در شمال غرب، در استان آذربایجان شرقی و نزدیک به مرز آذربایجان و ارمنستان قرار گرفته است کلیبر نام دارد. ،

داخل شهر معماری های قدیمی و آثار باستانی هم وجود دارد، مسجد جامع و حمام قدیمی کلیبر از آن جمله است.

قلعه سریزد در مجاورت جاده یزد - کرمان و در پهنه کشتخان مجاور روستای سریزد قرار گرفته و به همراه قلعه مهرپادین از بزرگترین و زیباترین قلاع شهرستان مهریز است. قدمت این قلعه به پیش از اسلام میرسد. گرداگرد این بنا را خندقی به عرض شش متر و عمق چهار متر فرا گرفته و این خندق نخستین لایه دفاعی قلعه محسوب می شود. قلعه دارای دو حصار و باروی دفاعی است که حصار بیرونی با ارتقاع شش متر شامل سه برج مدور و یک برج مکعب شکل و حصار داخلی با ارتقاع 9 متر شامل شش برج مدور است. فضاهای داخلی این قلعه که قدمت آن به دوره ساسانی باز می گردد، در دو طبقه و بعضا سه طبقه شامل بخش های مسکونی، خدماتی و ... با نظم و چیدمان خاصی بنا شده است. پیچیدگی در فضاهای داخلی، به همراه برج و باروها و تزئینات هندسی ساده و با وقار بر روی آنها و حجم زیبای بیرونی بنا در دل دشت از زیبایی های منحصر به فرد آن به شمار می رود که همین ویژگی ها، قلعه سریزد را در زمره یکی از زیباترین قلعه های کشور قرار داده است.
این اثر در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۳۵۴ با شماره ثبت ۱۰۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

غار اشکفت یزدان محل نگهداری آتشی بوده که از آتشکده ی ناهید به روستای هفتاد نزدیک عقدا منتقل شد، سپس از آنجا به ترک آباد در اردکان انتقال یافت و پس از 30سال نگاهداری در غار اشکفت یزدان، در سال 1325خورشیدی به شهر یزد آورده شد و در آتشکده بهرام شهر یزد همچنان فروزان است.

این غار باستانی در نزدیکی عقدا قرار دارد واز غارهای مقدس زرتشتیان است.ر اه ورودی غار صعب ودشوار است اما در داخل غار محوطه وسیعی است که گنجایش هزاران نفر را دارد. چندین حوض کوچک وبزرگ و آثاری از ساختمان در آن دیده می شود. در غار خاکستر زیادی به چشم می خورد ونشان دهنده آن است که سال های متمادی آتش مقدس را در این غارها محافظت می کردند.