معبد اسپاخو، معروف به آتشکده یا کلیسای اسپاخو، بر اساس اسناد موجود مربوط به دوره ساسانی و قدیمی ترین بنای ثبت شده این دوره در خراسان شمالی است. این بنای تاریخی به شکل عبادتگاه زرتشتیان است و کمتر دلیل می توان برای تشابه آن با کلیسا پیدا کرد.

در نزدیکی این بنا گورستانی قدیمی وجود دارد که شیوه دفن اموات در آن هیچ شباهتی با مسلمانان ندارد و گورها به صورت خانوادگی بوده است.
این آتشکده بر روی تپه ای بلند در دامنهٔ جنگلی از کاج و سرو، در ۶۵ کیلومتری جاده آشخانه به استان گلستان واقع شده است.
این اثر در تاریخ ۳ بهمن ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۵۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پارک ملی به محدوده‌ای از منابع طبیعی، من‌جمله جنگل، مرتع، بیشه‌های طبیعی، دشت، رودخانه، دریاچه و کوهستان اطلاق می‌شود که نمایان‌گر نمونه‌های برجسته‌ای از مظاهر طبیعی باشد. دولت‌ها به منظور حفظ همیشگی وضعیت زیست‌بوم و همچنین ایجاد محیط مناسب برای تکثیر و پرورش جانوران وحشی و رشد گیاهان در خطر انقراض و برای جلوگیری از دخالت‌های مخرب انسانی، این مناطق را تحت حفاظت قرار می‌دهند.

پارک ملی و منطقه حفاظت شده ساریگل در استان خراسان شمالی و در شرق شهرستان اسفراین واقع شده است. حداقل فاصله آن با نزدیکترین شهر یعنی اسفراین حدود ۸ کیلومتر می باشد. این منطقه با 200 گونه گیاهی و جانوران و پرندگان متعدد از زیستگاههای مهم ایران محسوب میشود.
منطقه ساریگل در تاریخ بیستم شهریور ماه سال ۱۳۵۳ به موجب مصوبه شماره ۴۷ مورخ ۱۳۵۲/۹/۲۰ با عنوان منطقه حفاظت شده شاه جهان رسما تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت.

در امتداد درازای جزیره قشم ، رشته کوهی قرار گرفته که ارتفاع آن به ندرت از سیصد متر تجاوز می کند. طول این رشته کوه که از شرق به غرب در سراسر جزیره کشیده شده است. تقریباً مساوی با طول قشم و در حدود یکصد و ده کیلومتر است.
کوه های قشم وضعیت و شکل کاملاً ویژه ای دارند. این کوه ها از لایه های رسوبی افقی و موازی تشکیل شده اند به گونه ای که پی گیری لایه های مختلف کوه در سراسر جزیره کاملاً ممکن است. تنها در دو نقطه، به دلیل حضور گنبدهای نمک ، ترتیب و شکل قرارگرفتن لایه ها از حالت افقی خارج شده است.
در بخش غربی جزیره که گنبد نمک (کوه نمکدان) قرار گرفته، ارتفاع این لایه ها در اثر فشار گنبد افزایش یافته و به 395 متر رسیده است. در بقیه ارتفاعات جزیره بلندی کوه ها در حدود دویست متر است. در بلندی این ارتفاعات دشت های کاملاً مسطحی قرار دارند که پوشش گیاهی بسیار خوب نیز دارند (مانند منطقه موسوم به بام قشم که درختان کهنسالی در آن وجود دارد). اطراف این کوه ها را دیواره های بلند قرار گرفته اند که در اثر باد و باران و دریا فرسایش یافته و شکل های بدیعی به وجود آورده اند.
دشت ها، دره ها ، سواحل و کوه های جزیره هم وضعیتی یگانه و کم نظیر از نظر پوشش گیاهی، حضور حیات وحش و وجود پدیده های نادر زمین شناسی دارند.
بخش غربی جزیره قشم از بیشترین زیستگاه های با ارزش برخوردار است و پدیده های زمین شناسی بسیار زیبا، بی نظیر و عظیم در این بخش جزیره به وفور دیده می شود.
در این بخش از جزیره علاوه بر گونه های گیاهی و جانوری زیبا ، کمیاب و در خطر انقراض که در سطح ملی و همچنین جهانی از ارزش بیشتری برخوردار ند.  پدیده های زمین شناسی نادر و بی مانندی نیز وجود دارند که هر یک به تنهایی جذابیت و زیبایی خاص دارند.  

در سال 2016 میلادی، در پایان دویست و یکمین نشست شورای اجرایی یونسکو، 8 ژئوپارک جدید از کشورهای ایران، مکزیک، چین، اسپانیا، فرانسه و کره جنوبی به عنوان ژئوپارک‌ های جهانی یونسکو اعلام شدند. بنابراین ژئوپارک قشم که در سال 1385 برای نخستین بار عضو شبکه جهانی یونسکو شده و در سال 1391 از این شبکه خارج شده بود، با تلاش‌ های شبانه‌ روزی جامعه محلی، کارشناسان و مدیران و با حمایت کامل مدیریت عامل سازمان منطقه آزاد قشم موفق شد دوباره به این عنوان ارزشمند دست یابد.

شنیدن نام هفت حوض شاید تهرانی ها را تنها به یاد میدانی در یکی از محله های شرقی پایتخت بیاندازد، اما این نام برای مشهدی ها، یعنی اوج زیبایی معماری خداوندی، «هفت حوض» نام یکی از بکرترین، زیباترین و منحصر به فرد ترین پدیده های طبیعی ایران است.

«هفت حوض» منطقه ای است صخره ای با سنگ های صاف و صیقلی و دارای هفت حوضچه طبیعی زیبا و طبیعتی بکر. به دلیل جریان داشتن آب در طول سالیان دراز و ریزش آن از حوضچه ای به حوضچه دیگر و البته جنس سنگ های آن، به مرور زمان حوضچه های طبیعی بسیار زیبایی در دل سنگ ها به وجود آمده است.

یخدان های شهر کرمان از آثار تاریخی این شهر کویری هستند که معروفترین آنها یخدان مؤیدی نام دارد. این یخدانها در تابستان ذخیره گاه یخ و در زمستان محل تهیه یخ منطقه بودند. این منطقه کویری با یخدانهایش بسیار جالب توجه برای گردشگران است.
عناصر تشکیل دهندة یخدانها عبارتند از: مخزن، حصار، استخر و چالة یخ. پلان مخزن دایره شکل است که گنبدی از نوع "بَستو" بر روی آن احداث کرده‌اند. حصار آن نسبتاً بلند و ۱۲ متر ارتفاع دارد. مصالح بنا خشت خام و ملات گل است. کاربری یخدان در گذشته نگهداری یخ برای ایام تابستان مردم شهر بوده‌است.

یخدانهای معروف کرمان
یخدان مؤیدی که از آثار تاریخی شهر کرمان است معروفترین یخدان منطقه است. یخدان مؤیدی در خیابان ابوحامد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در اواخر دوره صفویه بنا شده و نام «مؤیدی» از آن نظر است که قنات مشهور به قنات مؤیدی آب آن را تأمین می‌ نموده‌ است.
یخچال زریسف نیز مربوط به دوره قاجار است و در کرمان در خیابان زریسف واقع است. این استان یخدانهای متعدد دیگری نیز دارد.

مسجد گوهرشاد، یادگار یک معماری باستانی است از عهد تیموری در جنوب حرم رضوی که بنا به دستور گوهرشاد همسر شاهرخ تیموری در سال ۸۲۱ هجری قمری ساخته شده است. کاشیکاری مسجد با طاق های گنبدی شکل و مناره های آن جلوه خاصی به بنا داده به طوری که آن را به نمونه کاملی از هنر ایرانی در قلب حرم تبدیل کرده است. ایوان مقصوره، ایوان جنوبی مسجد است که با ۵۰۰ متر مربع مساحت، شکوه خاصی آفریده است. منبر صاحب الزمان در کنار محراب ایوان مقصوره به لحاظ قدمت، حایز اهمیت است. این منبر به دست استاد محمد نجار خراسانی منبت کار معروف عصر فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است. به کارگیری چوب گردو و گلابی با شیوه منبت کاری و بدون به کار رفتن میخ، این اثر را بسیار ارزشمند و هنری کرده است.
کاشی های معرق نفیس، همه اضلاع مسجد را پوشانده و تمام دیوارها به اسماء الله، آیات قرآن و احادیث تزیین شده است. کتیبه ممتاز و تاریخی بایسنقر (فرزند گوهرشاد) با زیباترین شکل بر پیشانی ایوان مقصوره خودنمایی میکند. تاریخ بنای مسجد بر کاشی های معرق این کتیبه به چشم می خورد.
گنبد رفیع مسجد برفراز ایوان مقصوره، برعظمت این بنا افزوده است. سطح خارجی این گنبد با آجر لعابدار و کتیبه ای به خط کوفی تزیین شده است و در دو طرف ایوان مناره هایی به ارتفاع ۴۳ متر از کف مسجد ساخته شده و دارای کتیبه های متعدد است. دو ایوان شرقی و غربی مسجد آن را به رواق امام خمینی و بست شیخ بهایی مرتبط می کند.
گوهرشاد دارای صحنی به وسعت ۲۸۰۰ مترمربع است. بنای مسجد شامل ۸ ایوان بزرگ و هفت شبستان است. گنبد خانه پشت ایوان مقصوره با شبستان های یک طبقه، بخش های مختلف را به هم مرتبط می کند. ایوان جنوبی، ایوان مقصوره نام دارد و ایوان شمالی معروف به ایوان دارالسیاده است. ایوان شرقی، ایوان اعتکاف است و ایوان غربی، ایوان شیخ بهاء الدین نام گذاری شده است.

آرامگاه شیخ بهایی در مشهد داخل حرم مطهر رضوی بعد از رواق وسیع امام خمینی مزاری سنگی با پوششی شیشه ای قرار گرفته است. این مزار مربوط به عالم و دانشمند ایرانی بها الدین محمد بن حسین عاملی معروف به شیخ بهایی است که تمامی زائران حرم امام رضا (ع) چه قبل و چه بعد از زیارت در مسیر قبر ایشان قرار می گیرند و برای ایشان فاتحه ای می خوانند. شیخ بهاء الدین ، محمدبن حسین عاملی معروف به شیخ بهایی دانشمند بنام دوره صفویه است.

آسیاب های بادی یا آسباد ها یکی از نمونه هایی است که گویای این است که بشر خودش را با شرایط محیطی خود وفق می دهد و حد اکثر استفاده را می نماید. منطقه سیستان و خراسان جنوبی محل وزش باد های ۱۲۰ روزه سیستان است و یکی از بهترین مکان ها برای استفاده از انرژی باد می باشد. در مناطق مختلف این منطقه می توان آسباد ها را مشاهده کرد. آسیابادهای روستاهای شهرستان نهبندان از جاذبه های گردشگری استان خراسان جنوبی است.

باغ گلشن مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در طبس واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۰ دی ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۰ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این باغ باشکوه یکی از مهمترین باغهای ایرانی به شمار می رود. باغ گلشن به وسیله میرحسن خان سومین، از سلسله خان هایی که به وسیله نادرشاه به حکومت طبس منصوب شدند، ساخته شده است.
باغ گلشن که از جمله باغ های طبقاتی به شمار می رود، حوضی بزرگ را در میان خود گرفته است که پلیکان هایی در آن شنا می کنند.
در این باغ گونه های مختلف گیاهان سازگار با اقلیم های متفاوت آب و هوایی وجود دارد.
انواع درختان نخل تزئینی، کاج، نارنج، پرتقال، انگور و انواع گل های زینتی، این باغ را به یکی از بی نظیرترین و رویایی ترین باغ های کشور تبدیل کرده است.
این باغ نیز هر سال به ویژه در ایام نوروز پذیرای جمعیت قابل توجهی از مهمانان نوروزی به ویژه مسافران عبوری است.

ماخونیک نام روستایی است از توابع سربیشه در استان خراسان‌جنوبی؛ روستایی کوچک که به‌ واسطه فاصله اندکش با مرز افغانستان اکثریت ساکنانش را افغان‌ ها تشکیل می‌ دهند. اما این نقطه از ایران به‌ واسطه قدکوتاه بودن بیشتر ساکنانش به لی‌ لی پوت ایران مشهور است. ماخونیک یکی از هفت روستای شگفت‌ انگیز جهان است. روستای لی‌ لی‌ پوتی ایران شهرت و آوازه‌ اش را از زنان و مردان کوتاه قامت خود دارد که شب‌ ها، زیر سقفی کوتاه‌ تر از سقف خانه‌ های ما چشم می‌ بندند و صبح‌ ها، از چهارچوب‌ هایی کوتاه‌ تر از چهارچوب‌ های خانه‌ های ما پا بیرون می‌گذارند تا راهی معدن شوند، دام‌ هایشان را چرا دهند یا زمین‌ های زراعی‌ شان را شخم بزنند.
سرزمین لی‌ لی‌ پوت‌ های ایران، با دوازده آبادی اطرافش، منحصر به فردترین روستای ایران است که ساکنان آن، بیماری کوتاه قدی را نسل به نسل از پدران خود به ارث برده‌ اند.‌ هر چند که این روزها با احداث خانه بهداشت در روستا، قد کودکان ماخونیکی بلندتر شده است، اما جا به جای این روستا را که بگردید، هنوز ردپایی از زندگی مینیاتوری گذشتگان روستا خواهید دید.
روستا در دامنه یک تپه ایجاد شده است با خانه‌ هایی به هم فشرده و کوتاه که در گودی زمین ساخته شده‌ اند. کف خانه حدود یک متر از سطح زمین پایین‌ تر است و برای وارد شدن به خانه، باید کمر خم کنید و از درهای کوچک چوبی بگذرید. بعد، پا روی یکی دو پله درگاهی بگذارید تا به کف خانه برسید. اما با تمام اینها، بافت معماری ماخونیک به خانه‌ های خشت و گلی کوچک محدود نمی‌ شود؛ سال‌ هاست که پای خانه‌ های آجری امروزی هم به ماخونیک رسیده و رنگ و بوی امروزی‌ تری به روستا داده است.
در حال حاضر گردشگران خارجی و داخلی زیادی از این روستا دیدن می‌کنند و این روستا از روستاهای هدف گردشگری خراسان جنوبی به شمار می‌ رود.