خانه تاریخی ابراهیمی که در اردبیل، میدان سرچشمه، كوچه شهیدگاه و تقریبأ در مرکز شهر اردبیل قرار گرفته ،این خانه متعلق به مرحوم سید هاشم ابراهیمی بوده و درحال حاضر تحت مالكیت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل قرار دارد.

خانه سید هاشم ابراهیمی مربوط به دوره زند است و واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۰۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

فرش منحصربفرد بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي که سالها زينت بخش اين بقعه بود اخيرا در فهرست پنجاه شاهکار هنري برگزيده جهان قرار گرفته است. اين اثر نفيس هنري که هم اکنون درگنجينه " ويکتوريا آلبرت هال " شهر لندن در معرض بازديد علاقه مندان به هنر ايران اسلامي قرار دارد، مظهري از هنر و تفکر عارفان دوره صفويه محسوب مي شود و تا سال 1893 ميلادي در بقعه شيخ صفي قرار داشت.
روزنامه‌ ساندي‌ تايمز چاپ انگليس اخيرا از بين هزاران شاهکار هنري و تاريخي ارزشمند دنيا، پنجاه اثر هنري را بعنوان برترين شاهکارهاي هنري انتخاب کرد که نام اين فرش تاريخي بافته ‌شده توسط هنرمندان ايراني که به فرش اردبيل شهرت دارد، در بين اين پنجاه شاهکار جهاني قرار دارد.
اين شاهکار هنري که بين سال‌ هاي 1539 تا 1540 ميلادي بافته شده، بزرگ‌ ترين فرش معروف مشرق زمين است که تا بحال در بهترين شرايط نگهداري شده و هيچ صدمه‌ اي به آن وارد نشده است.

به دلیل قرار گرفتن اردبیل در مسیر جاده ابریشم، این شهر از دیرباز محل آمد و شد بازرگانان و گردشگرانی از ادیان مختلف بوده، اما ارتباط این شهر با مسیحیت به ادوار بسیار طولانی برمی گردد.

کلیسای اردبیل در سال ۱۸۷۶ میلادی (برابر با ۱۲۵۵ خورشیدی) بنا شده‌است. این بنا با خرج خانواده گالوست میرزایان و اهتمام خاچاطور شهبازیان ساخته شد.

این کلیسا که کمتر از دو قرن قدمت دارد تا سال 1944 میلادی فعال بوده و آخرین مراسم مذهبی و نماز جماعت در سال 1944 میلادی توسط کشیش وارطان ژاماگورسیان در آن انجام شده است. از این تاریخ به بعد به دلیل مهاجرت خانواده‌های ارمنی به تبریز و تهران، انجام مراسم مذهبی در این کلیسا تعطیل شده است. در حال حاضر متعلقات این کلیسا از جمله حمام و مدرسه به طور کامل از بین رفته و بنای کلیسا نیز متروکه و در حال ویرانی است.

مجموعه تاریخی بازار اردبیل در میانه شهر و در طرفین خیابان امام خمینی واقع گردیده و به جهت قدمت و دارا بودن معماری سنتی از بازارهای تاریخی و جالب توجه ایران به شمار می آید و چون دیگر بازارها مشتمل بر راسته ها، تیمچه ها، سراها و مسجد و گرمابه است.

در قرن هفتم و هشتم بازار اردبیل رونق فراوان داشته‌ است. در دوره‌ های بعد، قسمتی از بازار بزرگ و تیمچه‌ ها و سرا ها از موقوفات بقعه شیخ صفی‌ الدین اردبیلی بشمار می‌ رفت و درآمد و عواید حاصله به‌ مصرف مخارج این بقعه می‌ رسید.

مجموعه تاریخی بازار اردبیل در سال های اخیر از طرف سازمان میراث فرهنگی تعمیر و مرمت شده و به شماره 1690 به ثبت تاریخی رسیده است.

دریاچه نِئور دریاچه‌ای ما بین شهر اردبیل و شهر خلخال در استان اردبیل واقع است.

این دریاچه در حداکثر عمق در حد کمینه ۵/۵ متر ودر حد بیشینه ۱۳ متر میباشد.  آب این دریاچه برای استفاده آبیاری زمینهای کشاورزی مورد بهره برداری قرار می گیرد و هر ساله به میزان اندک بچه ماهی قزل آلای رنگین کمان جهت کنترل جمعیت گامارس های موجود در دریاچه های رها سازی می گردد . این دریاچه در شب های تابستانی ومهتابی همچون آینه ای شفاف می درخشد.

بزرگترین مجموعه تاریخی کلخوران شیخ آرامگاه امین‌الدین جبرائیل است، که به پدر شیخ صفی‌الدین اسحق، جد سلاطین صفوی تعلق دارد و در نیمه اوّل قرن دهم هـ.ق احداث شده است. بنای مقبره در وسط محوطه ی وسیع و با صفایی که مشهور به باغ شیخ است واقع شده است.

این بنا شامل دیوار گلی بلند، مقبره امین الدین جبراییل، مقبره عوض الخواص بن فیروزشاه زرین کلاه، مقبره سید محمد الاعرابی، بقعه سید حمزه، مقابر داخل محوطه بقعه، مقابر خارج از محوطه بقعه می باشند.

دریاچه تفریحی شورابیل به مساحت ۱80 هکتار و در دو کیلومتری جنوب اردبیل واقع شده است و در حال حاضر درمحدوده شهرقرار گرفته  است . سابق بر این به خاطر شوری و لجن طبی خود مشهور بود ولی طی سالهای اخیر با شیرین تر کردن آب آن نوعی ماهی قزل آلا پرورش داده می شود .هرسال صدها پرنده مهاجر در پاییز از روسیه به سمت این دریاچه حرکت می کنند و زمستان را در این تالاب می گذرانند.

دریاچهٔ شورابیل در حال حاضر یکی از مکانهای تفریحی اردبیل به شمار میرود که در کنار آن شهربازی و فضای سبز بسیاری احداث گردیده و شهر بازی سرپوشیده شهر خورشید با امکانات مدرن درسال ۱۳۹۱در ساحل دریاچه افتتاح گردید.

ازامکانات تفریحی، ورزشی و فرهنگی آن میتوان به امکانات قایق رانی، پیست دو و میدانی، پیست دوچرخه سواری، باغ وحش، تعدادی هتل، یک شهر بازی، و رستورانی در وسط دریاچه اشاره کرد.

شورابیل تنها دریاچه طبیعی داخل شهری در ایران میباشد.

شکار در این منطقه  ممنوع است.

عمارت کلاه فرنگی ماکو که در قسمت شرقی خیابان امام قرار دارد، قسمتی از یک مجموعه بزرگ متعلق به علی قلی خان بیات ماکوئی است و قدمت آن به اواخر دوره قاجاریه می‌ رسد. این ساختمان در دو طبقه ساخته شده و نمای بیرونی آن به شکل چند ضلعی منظم است. تزئینات گچبری و آینه‌ کاری فوق‌العاده زیبا و شیشه‌ های رنگی ارسی‌ ها، اتاق آینه کاخ گلستان را تداعی می‌ کند.

اخيراً آثار يک شهر تاريخى مربوط به هزارهٔ اول پيش از ميلاد متعلق به دوره حکومت اورارتویی در شهرستان ماکو کشف شده است که در مکانى موسوم به «بام فرهاد» در ارتفاعات مجاور روستاى «سنگر» در هفت کيلومترى شمال شهر ماکو قرار دارد. در پایین این شهر اورارتویی مقبره ای صخره ای نیز وجود دارد که به دخمه سنگی این منطقه موسوم است.

این گور دخمه شامل اتاقهایی است که در دل کوه و درون صخره‌ ای بزرگ تراشیده شده است و با راه پله‌ ای سنگی به کوه متصل می‌ شود. دیواره‌ های سنگی دخمه فرهاد به نحو اعجاب‌ انگیزی صاف و صیقلی است به نحوی که تراشیدن چنین دیوارهای صافی در دل صخره‌ های سخت کوه حتی در زمان حال نیز مشکل به نظر می‌ رسد. داخل دخمه کاملاً تاریک است و هیچ منبع نوری وجود ندارد.

این اثر در تاریخ ۱ فروردین ۱۳۴۷ با شمارهٔ ثبت ۸۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بورالان منطقه ای است واقع در نقطه صفر مرزی ایران و ترکیه که علاوه بر ترکیه با جمهوری نخجوان و ارمنستان هم، مرز مشترک دارد. بورالان دشتی پهناور بوده که ۳۲ روستا و هزار و ۴۱۰ خانوار روستایی و عشایری را با نزدیک به صد هزار واحد دامی که تقریبا بیش از سه برابر توان اکولوژیک مراتع است در خود جای داده است. در ایام گذشته این منطقه به بهشت گمشده آذربایجان معروف بوده است.

بورالان به واسطه چشمه پرآب "چشم ثریا" و مجاورت با کوه های پوشیده از برف آرارات در خاک ترکیه و حضور عشایر و روستاهای متعدد با فرهنگها و آداب و رسوم مختلف و بالاخره همسایگی با سه کشور، یکی از قطب های گردشگری ایران بویژه توریسم طبیعی محسوب مي شود.

سی تالاب در آذربایجان غربی با آب‌ های شور و شیرین وجود دارند که ۶۴۰ هزار هکتار از وسعت استان را به خود اختصاص داده‌ اند. در حال حاضر، شش تالاب آذربایجان غربی جزو کنفرانس بین المللی رامسر هستند.

در این بخش به معرفی تالاب بورالان و سایر تالابهای استان آذربایجان غربی در شهرستان ماکو پرداخته ایم.