شهرستان بوانات که در فاصله ۲۲۰ کیلومتری شمال شرق استان فارس قرار گرفته، بدلیل وجود چشمه سار ها و قنوات و باغهای انگور و گردو از قدیم به نام نگین سبز فارس شهرت داشته و به همین علت یکی از مهمترین شهرستان های هدف گردشگری استان فارس مطرح است. چشمه های آب خنک و گوارا که در دامنه های رشته کوه زاگرس شهرستان بوانات جاری هستند از جاذبه های مهم این شهرستان محسوب می شوند که خصوصا در فصل بهار و تابستان محیطی آرام و دلپذیر فراهم می کنند. چشمه پیرکدو از مهم ترین چشمه های این شهرستان است و در گذشته آب این چشمه نزد عشایر و دامداران منطقه از تقدس خاصی برخوردار بوده است.

یخچال خشتی تاریخی میبد که در شهرستان میبد در استان یزد واقع شده است یکی از بناهای دیدنی این شهر به شمار می رود.
این یخچال با قدمتی که به پیش از دوره قاجار احتمالا صفویه) می رسد یکی از معدود یخچال های به جای مانده در استان یزد است که از خشت و گل ساخته شده است. بخش های عمده این بنای باشکوه عبارتند از: دیوارهای سایه‌ انداز، حوض یخ‌ بند، مخزن یخچال و گنبد.
روش تهیه یخ به‌ این صورت بود که در طول شب‌‌ های سرد چله زمستان، آب نهر یا قنات را از مسیر آبروها به حوض یخ‌ بند هدایت می‌کردند تا اینکه یخی ضخیم، فشرده و چند لایه در یخ بند‌ها تشکیل شود. پس از تشکیل یخ، آن‌ را شکسته و در پاچال می‌ریختند و در بین تکه‌ های یخ، آب می‌پاشیدند تا فشرده شوند و این‌کار باعث می‌شد تا دیرتر ذوب گردند. آبی که از ذوب یخ به‌دست می‌آمد، نیز به حال خود رها نمی‌شد؛ یک راه‌ آب باریک در پایین پاچال دیده شده بود تا مقدار آب ناچیزی که از ذوب احتمالی یخ‌ ها به‌وجود می‌آمد، به سمت چاه سرازیر گردد.

یخچال میبد در تاریخ ۱۶ دی ۱۳۷۵ با شماره ثبت ۱۸۲۶ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد جامع کبیر یزد یکی از شاهکارهای معماری و تاریخی جهان به شمار می رود و می توان گفت دارای بلندترین مناره های جهان است. بنای این مسجد با عظمت قرنهاست که از فراسوی تاریخ تمدن این سرزمین می درخشد به نحوی که در کتب تاریخی یزد آمده است:”مسجد را بر جای آتشگاه ساسانی ساخته اند و سنگ بنای آن توسط علاء الدوله گرشاسب نهاده شده است”. این مسجد یکی از زیباترین مساجد دورهٔ تیموری است که از نظر کاشیکاری سَردَر رفیع، مناره ها و کتیبه آن در عداد زیباترین شاهکارهای معماری قرن نهم هجری قمری می‌باشد. گرچه ساختمان اصلی مسجد را به قبل از دورة تیموری نسبت می‌ دهند ولی ساختمان فعلی بر طبق کتیبه‌ های موجود نشان می‌ دهد که در دورهٔ تیموری بنا گردیده‌ است.

این مسجد در سال ۱۳۱۳ با شماره ۲۰۶ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

باغ تاریخی پهلوان پور در محله مزویر آباد شهرک شهید زارعین واقع است و طی شماره ۶۳۳۴ توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به ثبث آثار ملی رسیده است. تاریخ احداث بنا به اواخر دوره قاجار می رسد.
دو باغ دولت آباد و پهلوان پور مهريز به همراه هفت باغ ديگر ايراني به اتفاق آرا در سي و پنجمين اجلاس كميته ميراث جهاني براي ثبت در فهرست ميراث جهاني به تصويب رسيده اند.

باغ پهلوان‌پور مهريز در نوع خود در كل منطقه كم نظير و متعلق به يكي از تجار يزدي به نام علي پهلوان پور است.
عمارت زمستانخانه در جبهه غربي، عمارت شربتخانه (كوشك) در بخش مركزي، فضاهاي خدماتي (اصطبل، انبار، سرايداري و ... ) و كارگاه ريسندگي و قالي بافي در جبهه جنوبي است. ارزشمندترين بخش باغ عمارت كوشك يا شربتخانه در سه طبقه و به مساحت ۱۵۰۰ مترمربع میباشد. كلاه فرنگي کوشک با كاربندي پركاري زينت داده شده و از نفيس ترين قسمت ‌های بنای شربتخانه به شمار می ‌رود. اين عمارت بر اساس ضوابط و اصول باغات ايراني بر محور اصلي باغ قرار گرفته است.

باغ زيبا و ارزشمند دولت آباد به شماره ۷۷۴ مورخ ۲۲/۱۲/۴۶ و باغ پهلوان پور مهريز به شماره ۶۳۳۴ مورخ ۷/۷/۸۱ در فهرست آثار ملي کشور نيز به ثبت رسيده اند. و با ثبت جهاني اين دو اثر، نخستين ثبت آثار جهاني استان يزد رقم خورد.

این بنا که در زبان عامه به نارنج قلعه معروف است یکی از مهمترین آثار تاریخی پیش از اسلام استان یزد محسوب می شود. نارین قلعه‌ی میبد یزد، یکی دیگر از عمارات تاریخی و باشکوه ایران کهن است که معماری و هنر سازندگان آن، موجب تحسین باستان‌شناسان و تاریخ‌دوستان شده است. پیشینه طولانی آن باعث شده هویت اسطوره ای یافته تا جایی که مولف تاریخ یزد قدمت قلعه را به زمان سلیمان نبی(ع) نسبت داده است. این دژ قدیمی که برفراز تپه مشرف بر شهر میبد احداث شده، تمامی بنای آن از خشت و گل ساخته شده و معماری آن به شکل مطبق است.
این قلعه تقریبا در 5 مرحله ساخته شده است. قدیمی ترین بخش بنا فضاهایی هستند که در دل زمین کنده شده اند و درگویش محلی به آنها «بوکن» گفته می شود و پایین ترین بخش آن را تشکیل می دهند. این بنای کهن سال ۱۳۵۴ با شماره‌ی ۳۴۹۰ به ثبت ملی رسیده است.

خانه آقازاده و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در ابرکوه، محله دروازه، میدان ابرقو واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این خانه متعلق به سید حسین ابرقویی است از ثروتمندان ابرکوه بوده‌است که ۸۲۰ مترمربع مساحت آن است

از سال ۱۳۹۳، اسکناس‌های ۲۰هزار ریالی با طرحی از نمای این خانه تاریخی در ایران منتشر شده است.

در گذر از شهر تاریخی ابرکوه، بازديد از مسجد جامع آن با خصوصیات منحصر به فردی که دارد خالی از لطف نیست، اين مسجد قدیمی دو قبله ای، همچون نگینی ارزشمند در شهر ابرکوه می درخشد. مسجد جامع ابرکوه به دلیل خصوصیات خاص خود از جمله دو محرابه بودن و محراب زیبای گچیری شده، مورد توجه بسیاری از مسافران این شهر به ویژه در ایام نوروز است.

این مسجد که در دوره ایلخانی به شکل کنونی درآمده است، آثار دوره های مختلف از پیش از اسلام تا قرون ۱۳ و ۱۴ هجری در آن قابل مشاهده است. این مسجد در دوران سلطنت «سلطان ابو سعید ایلخانی» در قرن هشت هـ.ق مورد تعمیرات اساسی قرار گرفت و محراب گچبری زیبایی در ایوان شرقی آن نصب شد.

مسجد جامع ابرکوه با مجموعه‌ای غنی از انواع هنرهای تزئینی معماری در تاریخ ۹ مرداد ۱۳۱۲ به شمارهٔ ۱۹۷ توسط آندره گدار در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در بنایی زیبا و با معماری تحسین برانگیز موزه ای از اشیاء تاریخی به خصوص پیه سوز، نفت سوز، انواع آینه ها و اشیای برقی قدیمی دایر شده است. از عمر این بنا سال های زیادی نمی گذرد و به ۱۳۲۰ و دوره پهلوی اول باز می گردد.

شایان ذکر است که در استان یزد افزون بر ۲۰ باب موزه فعال وجود دارد که نیمی از آن زیر نظر دستگاه‌ های دولتی و بقیه توسط بخش غیر دولتی و به صورت مشارکتی با سازمان میراث فرهنگی اداره می ‌شود.

میدان امیر چخماق یکی از زیباترین شاهکارهای معماری و کاشیکاری و متعلق به قرن نه هجری قمری است. این میدان متعلق به دوره تیموری است که در عصر صفوی هم به همین نام شهرت داشت. در زمان شاه عباس برخی از این آثار احیاء شده‌ است. مجموعه امیرچخماق یزد شامل بازار،تکیه، مسجد و دو آب‌ انبار است.

تکیه امیر چخماق در سال ۱۳۳۰ هجری شمسی و با شماره ۳۸۳ و مسجد امیر چخماق در سال ۱۳۴۱ با شماره مستقل ۲۴۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدند. همچنین این بناها و دیگر الحاقات به عنوان مجموعه امیرچخماق نیز با شماره ۲۴۱۶ به ثبت ملی رسیده‌است.

مدرسه ضیائیه با حدود ۸ قرن قدمت در محله فهادان شهر یزد در مجاورت بقعه دوازده امام واقع گردیده‌است. این بنا در سال ۶۳۱ هجری قمری توسط عارف معروف ضیاءالدین حسین رضی بنا گردید و در سال ۷۰۵ ه.ق توسط پسرانش مجدالدین حسن و شرف‌الدین علی تکمیل گردید.

این بنای زیبا با شماره‌ ۷۷۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.