تپه هگمتانه همدان با در برگیری شهری زیرزمینی در دل خود، قدمت سه هزار ساله خود را به رخ جهانیان می‌ کشد. شهر هگمتانه را مردمان آریایی ماد در محل همدان فعلی بنا نهاده و آن را پایتخت نخستین شاهنشاهی ایرانی قرار دادند. هرودوت بنای آنرا به دیااکو نخستین شاه ماد نسبت داده و گفته‌ است که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیاره‌ ها بود. عواملی مانند رشد اجتماعی و فرهنگی، تماس با گروه‌ های بومی ساکن فلات ایران، وجود همسایگانی قدرتمند و احساس نیازهای جدید سیاسی و اجتماعی، آنها را وادار به اتحاد و ایجاد حکومتی مقتدر نمود، به طوری که قوی‌ ترین قوم آن روزگار یعنی آشوری ها را، برای همیشه از صفحهٔ روزگار محو کردند. این منطقه بنامهای اکباتان و قصرهفت حصار نیزشناخته میشود.

قلعه‌های پرتغالی‌ها تقریباً در بیشتر مناطق حاشیه خلیج فارس وجود دارد، در بندر قشم، کنگ، در عمان، در رأس الخیمه، در قشم، در جزیره هرمز، وجاهای دیگر. این قلعه‌ها با پلان چهار ضلعی نامنظم، دارای دیوارهای به قطر حدود ۳/۵ متر و برج‌هایی به ارتفاع حدود ۱۲ متر در چهار گوشه قلعه‌است. قلعه پرتغالی‌های قشم شامل انبارهای اسلحه، آب انبار بزرگ، اتاق‌های سرباز خانه، زندان، کلیسا، مقر فرماندهی، تالار است. کلیسای بعضی از این قلعه‌ها، دارای دو ردیف ستون‌های سنگی دایره‌ای شکل با قوس‌های زیبایی از سنگ‌های مرجانی تراش خورده‌است. قلعه‌های پرتغالی‌ها یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان است.

حمام چهار فصل از آثار باستانی شهر اراک و مربوط به اواخر دوره‌ی قاجار است. بنای این حمام یکی از زیباترین آثار معماری و کاشی‌کاری ایران در قرون اخیر است و به واسطه‌ی تزئینات ویژه‌ی آن، در معماری ایرانی اثری منحصربه‌فرد به شمار می‌رود.

این حمام تنها حمام کشور است که در آن، قسمتی مجزا برای اقلیت‌های مذهبی وجود دارد. این اثر ارزشمند در تاریخ ۱۰/۸/۱۳۵۶ به شماره‌ی ۱۳۳۹ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و در سال ۱۳۷۳ پس از اتمام عملیات مرمت و بازسازی، به‌عنوان  باستان شناسی موزهو مردم‌شناسی اراک بازگشایی شد و هم‌اکنون پذیرای بسیاری از هنردوستان و گردشگران است.

سنگ‌ نگاره‌ های روستای کهن دمسیاه، آثار باستانی فراموش شده‌ای هستند که پیشینه‌ هفت هزار ساله دارند. این سنگ نگاره ها از آثار باستانی ایران کهن در استان مرکزی هستند که در سال 1385 در فهرست آثار ملی ثبت شدند ولی همچنان مورد بی توجهی قرار دارند.  شما میتوانید با سفر به شهرستان خمین از این سنگ نگاره ها دیدن نمایید.

مجموعه تاریخی عباس‌آباد از آثار تاریخی استان مازندران است. مجموعه باغ‌های عباس آباد در ۹ کیلومتری شهرستان بهشهر و در دامنه رشته کوه‌های البرز و در میان جنگل‌های انبوه قرار گرفته و از جمله مهم‌ترین و بزرگترین باغ‌های تاریخی ایران است که به عنوان یکی از باغ‌های ایرانی در میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است.
این مجموعه شامل سد عباس‌آباد، مخزن و دریاچه سد، گل‌باغ، کاخ، حمام، آسیاب آبی و دو برج آجری می‌شود .این مجموعه به دستور شاه عباس اول صفوی در سال‌های ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ ه.ق در محلی که پیشتر خرگوران نام داشت ساخته شده‌است و در حال حاضر مهم‌ترین باغ غیر کویری ایران به‌شمار می‌آید. وسعت آن نزدیک به ۵۰۰ هکتار است.

خانه منوچهر خان کلبادی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در ساری ساختمان ادارهٔ کل میراث فرهنگی (سابق) میباشد. این اثر در تاریخ ۹ آبان ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این عمارت بدستور سردار جلیل از امراء ارتش وقت ساخته شد. در سالیان بعد این عمارت به نوه وی منوچهرخان کلبادی واگذار شد.  

سبک معماری این ساختمان از تکایای دوره ی قاجاری برگرفته شده و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد.بنای اصلی این عمارت در بخش اندرونی در دو طبقه و یک زیرزمین احداث شده و هر طبقه دارای یک شاه نشین و اتاقهای دو طرفه است. شاه نشین طبقه دوم از زیباترین اتاقهای این عمارت است و جای جای آن یادآمد شیوه های هنرهای تزئینی دوره قاجاری است.مصالح ساختمانی این بنا شامل چوب و آجر و بام آن بصورت شیروانی و سفال پوش میباشد.

مسجد فرح ‌آباد بخشی از مجموعه تاریخی فرح آباد است که در دوران صفویه (شاه عباس اول) با سبک معماری مکتب اصفهان احداث گردیده ‌است. در بنا کتیبهٔ تاریخ‌ دار یافت نشده‌ است اما بنای آن را حدود سال ۱۰۲۵ هجری قمری تخمین می ‌زنند. مجموعه فرح آباد که شاه عباس بخش ‌هایی از دوران سلطنت خود را در آن گذرانده ‌است شامل مسجد، پل و کاخ جهان ‌نما بوده که از آن میان تنها مسجد بدلیل موقعیت مردمی اش بر جای مانده ‌است.

این مسجد که در ۲۵ کیلومتری ساری و ۲ کیلومتری دریای خزر واقع شده، طبق برنامه‌ریزی انجام شده به موزه تشیع شمال کشور تبدیل می ‌گردد.

خانه نیما یوشیج  که آرامگاه وي نيز مي باشد در روستای یوش، بنایی است مربوط به دوره قاجار. این خانه به شماره ۱۸۰۲ از طرف سازمان میراث فرهنگی به عنوان اثر ملی ثبت شده‌است. نیما بنیانگذار شعر نو فارسی است.

خانه نیما محل زندگی پدر و نیاکان نیما یوشیج بوده‌است، این خانه در سال ۱۲۰۷ هجری قمری توسط ناظم الایاله در محله لالوی یوش ساخته شد. این بنا دارای ۳ ورودی، شاه‌نشین و اتاق‌های زیادی است. خانه نیما یوشیچ با داشتن آجرکاری و گچ‌کاری‌های زیبا از جاذبه‌های گردشگری استان مازندران به شمار می‌آید. معماری بنا با دیگر خانه‌های این روستا و حتی کل معماری خانه‌های شمال کشور مغایرت عجیبی دارد.

موزه میراث روستایی گیلان موزه‌ای در پارک جنگلی سراوان رشت در استان گیلان است. این موزه در زمینی به مساحت حدود ۲۶۰ هکتار در پارک جنگلی سراوان، واقع در کیلومتر ۱۸ بزرگراه خلیج فارس (جاده رشت-تهران) ساخته شده است.

فاز مطالعات مقدماتی این موزه از اوایل سال ۱۳۸۱ خورشیدی آغاز گردید. در اردیبهشت ۱۳۸۴ اولین کارگاه این طرح (حوزه فرهنگی و معماری جلگه شرق سپیدرود) راه‌اندازی شد که مجری این طرح آقای دکتر طالقانی و اولین سرپرست کارگاه و سازنده اولین ساختمانها و محوطه موزه خانم مهندس پویا میریوسفی بوده‌اند.فکر تأسیس موزه، پس از زمین لرزه‌ی خرداد۱۳۶۹ گیلان که روند تخریب بناهای سنتی را شدت بخشید، شکل گرفت. اما فاز مطالعات مقدماتی آن، از اوایل سال ۱۳۸۱ آغاز شد.

در این سایت موزه بناهای ۹ روستای اصیل استان گیلان که نمادهای معماری اصیل گیلان در آن‌ها نمایان است واچینی شده و سپس در محل این موزه دوباره‌چینی گردیده اند. از این تعداد روستا، یک روستا در جلگه شرقی گیلان یعنی لاهیجان و رودبنه و روستای دوم مربوط به جلگه مرکزی رشت است. روستای سوم مربوط به فومن است. دیرینگی بناهای موجود در سایت موزه از ۶۵ تا ۱۸۰ سال است. در این موزه نوع زندگی، کار، مسکن و صنایع دستی بومی گیلان به نمایش درمی‌آید.

لاهیجان بناهای تاریخی زیادی دارد , از بین این بناها، آرامگاه کاشف السّلطنه از یادمان های جالب توجه است. این یادمان، روی تپه ای مُشرف به باغ های چای بنا شده است.

حاجی محمد میرزا کاشف السّلطنه نخستین کسی است که چای را به ایران آورد. او در سال ۱۲۷۵ خورشیدی با سِمَت سرکنسول ایران به هندوستان رفت.

لاهیجان یکی از قدیمیترین و زیباترین شهرهاي استان گیلان است که به "شهر چاي" اشتهار دارد، زیرا چايکاري در ایران براي نخستین بار به همت حاج محمد میرزا کاشف السلطنه چايکار در سال 1319 هـ.ق در لاهیجان آغاز شد و به سرعت در این شهر و دیگر مناطق سواحل جنوبی دریاي مازندران توسعه یافت.