کاخ اختصاصی گرگان یا کاخ موزه گرگان و یا کاخ سلطنتی گرگان مربوط به دوره پهلوی اول اول است و در گرگان، پارک شهر (کتابخانهٔ سابق) واقع شده است. کاخ شهر گرگان یکی از ۱۲ کاخ خانواده پهلوی در کشور و محل اقامت این خانواده در منطقه بوده است،

این مکان پس از مرمت به کاخ موزه گرگان تبدیل شده است. اين كاخ موزه اولين موزه شمال، چهارمين موزه تخصصي باستان‌شناسي و بيست و چهارمين موزه كشور محسوب مي‌شود. دو بخش اصلی موزه شامل بخش معرفی مشاهیر استان گلستان و بخش اشیاء سلطنتی می باشد.
این اثر در تاریخ ۲۶ آذر ۱۳۳۶ به شمارهٔ ثبت ۱۵۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و با مرمت و بازسازی در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۸ افتتاح شده است.

پیشینه افتتاح اولین موزه در شهر گرگان مربوط به سال 1343 است که تعدادی از آثار تاریخی در بنای کاخ سلطنتی گرگان به نمایش درآمد. اما پیشینه موزه باستان شناسی گرگان در مکان فعلی به سال 1355 باز می گردد که به عنوان موزه سنگ قبر افتتاح شد و در بهمن ماه سال 1367 با افزودن اشیاء باستان شناسی به صورت« موزه باستان شناسی» در آمد. در این موزه تاریخ و تمدن مردم دشت گرگان از هزاران سال پیش تا کنون،در معرض بازدید علاقه مندان قرار گرفته است.

این باغ در دوره‌ قاجار توسط «عدل ‌السلطنه» یکی از صاحب منصبان نظامی آن دوره در قاجار بنا نهاده شد. این مجموعه به دلیل توقف چند روزه‌ رضاخان در مسیر سفر تبعید ش مورد توجه قرار گرفت و در سال ۱۳۵۴ توسط مالک باغ به وزارت فرهنگ و هنر اهدا شد. باغ هرندی مدتی نیز به عنوان ساختمان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کرمان مورد استفاده قرار گرفت. در حال حاضر در طبقه همکف این ساختمان ، موزه ساز های سنتی استاد مسعود و در طبقه فوقانی آن موزه باستان شناسی قرار دارد.

این اثر در تاریخ ۱۸ آذر ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

باغ شازده (شاهزاده) یکی از زیباترین باغ‌های تاریخی ایران محسوب می‌شود. این باغ در حدود 2 کیلومتری شهر ماهان و در دامنه کوه‌های تیگران واقع شده و مربوط به اواخر دوره قاجاریه می‌باشد. تاریخ بنای باغ ۱۲۷۶ خورشیدی است. هر ساله گردشگران از این باغ زیبای ایرانی بازدید می‌کنند و از زیبایی و طراوت آن لذت می‌برند.
این باغ یکی از ۹ باغ ایرانی است و اطلاعات این باغ از طرف یونسکو به ۳۵ زبان ترجمه و در نقشه گردشگری یونسکو قرار گرفته است . باغ شاهزاده ماهان با درختان سر به فلک کشیده و زمزمه جویباری که از هر گوشه و کنار آن شنیده می شود مثل الماسی قیمتی بر سینه کویر می‌درخشد.
این باغ از نمونه باغ تخت‌های ایرانی است و در زمینی مستطیلی شکل به مساحت پنج و نیم هکتار بنا شده و دارای سردر ورودی بسیار زیبایی است. بناهای باغ عبارتند از کوشک اصلی یعنی سکونتگاه دائمی و یا فصل مالک که در انتهای فوقانی باغ قرار دارد. سردر خانه در مدخل باغ به صورت بنایی خطی جبهه ورودی باغ را اشغال کرده و در دو طبقه بنا گردیده است. طبقه فوقانی دارای اطاق‌هایی است که برای زندگی و پذیرایی پیش بینی شده‌اند. این باغ علاوه بر سردر، شامل عمارت شاه‌نشین و حمام نیز می‌باشد. در حال حاظر قسمت شاه‌نشین، به یک رستوران تبدیل شده و توسط بخش خصوصی اداره می‌شود.
در این باغ درختان میوه متنوعی به چشم می‌خورند و در جلوی عمارت هم حوض‌ها و فواره‌ها آب‌نمای زیبایی را تشکیل داده‌اند.

باغ شاهزاده در تاریخ سی ام تیرماه ۱۳۹۰ به ثبت جهانی یونسکو رسیده است.

ارگ بم بزرگترین سازهٔ خشتی در جهان بود که محل آن در نزدیکی شهر بم در استان کرمان در جنوب شرقی ایران قرار دارد. در تاریخ ۵ دی ۱۳۸۲، در اثر زلزلهٔ شدیدی که شهر بم و حومهٔ آن را تحت تأثیر قرار داد، ارگ بم تقریباً به طور کامل از بین رفت.
«بم و فضای فرهنگی آن» در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است. این ارگ عظیم که در مسیر جادهٔ ابریشم قرار دارد سده ۵ پیش از میلاد ساخته شده‌ است و تا سال ۱۸۵۰ پس از میلاد نیز همچنان مورد استفاده بود. به طور قطع مشخص نیست چرا پس از آن دیگر مورد استفاده قرار نگرفت.

کل بنا یک دژ بزرگ است که در قلب آن، ارگ واقع شده، اما به دلیل ظاهر پرابهت ارگ، که پر ارتفاع‌ ترین قسمت مجموعه نیز به شمار می‌ آمد، کل بنای دژ به عنوان ارگ بم نامیده می‌ شود.
ساختمان ارگ بم در شكل توسعه يافته اش از دو بخش مردم نشين و حاكم نشين تشكيل شده است. بخش حکومتی که در درونی‌ ترین دیوار قرار گرفته، شامل دژ نظامی، عمارت چهار فصل، سربازخانه، چاه آب ۴۰ متری و اصطبل به گنجایش ۲۰۰ اسب است. بخش رعیت نشین که اطراف بخش حکومتی است شامل ورودی اصلی شهر، مسیر اصلی متصل‌ کننده ورودی شهر به دژ و بازار در امتداد آن، حدود ۴۰۰ خانه و ساختمان‌ های عمومی مانند مدرسه و مکان ورزشی است.

مجموعه گنجعلیخان در مرکز قدیمی شهر کرمان و در کنار بازار بزرگ کرمان قرار دارد. گنجعلیخان که از حکام مشهور زمان شاه عباس است از سال ۱۰۰۵ تا ۱۰۳۴ هجری قمری بر کرمان فرمان روایی و آثار و بناهای زیادی بنا کرد و در آبادی این منطقه کوشش کرد. از جمله بناهای عمومی که از این حاکم مشهور به جا مانده، مجموعه گنجعلیخان در داخل شهر کرمان و ربا ط زین الدین (کاروانسرای گنجعلیخان) در راه یزد- کرمان، حوض خان در راه کرمان - مشهد و تعدادی قنات در شهر کرمان بوده‌ است. این بناها در لشکرکشی‌ های آقا محمدخان صدمات جبران ناپذیری دیده‌ اند. سهمی از درآمد مجموعه و قنات‌ ها به آستان قدس رضوی داده می‌ شود.
مساحت مجموعه گنجعلیخان ۱۱۰۰۰ مترمربع می باشد که شامل میدان، بازار، حمام، مدرسه، مسجد، کاروانسرا، ضرابخانه و آب انبار است. در سه سمت میدان، بازارهای گنجعلیخان قرار دارد که بازار مسگرها و بخشی از راسته اصلی را تشکیل می‌ دهد. معمار مجموعه "استادسلطان محمد معمار یزدی" و بانی آن گنجعلیخان، حاکم کرمان در سالهای ۱۰۰۵ تا ۱۰۲۹ ه.ق. بوده‌ است. چهار مسجد در چهار سمت میدان قرار داشته که سه باب آن باقی‌ مانده و زیباترین آنها مسجد ضلع شرقی در کنار کاروانسرا است که موزه‌ ای از هنرهای تزئینی به شمار می‌ آید. مجموعه گنجعلی خان در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۳۴۷ به شماره ۸۲۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این حمام در ضلع شمالی بازار قدیم سنندج در خیابان انقلاب واقع شده است . تزئینات داخل حمام و نقوش موجود بر روی دیوار آن در نوع خود بی نظیر و جالب می باشد . حمام در سال 1220 هجری قمری به دستور امان الله خان اردلان ساخته شده و در بین حمام های باقی مانده از گذشته بزرگ ترین و زیباترین حمام شهر است.
وجود آب‌نماهای متعدد در حمام سرد و گرم و تزئینات وابسته به معماری شامل آهک‌بری پرکار و کاشی‌کاری‌های هفت رنگ که نقوش رومی و محلی دارند از جمله مشخصات بارز این بنای با ارزش است.

حمام خان سنندج در سال ۱۳۷۷ از سوی اداره کل میراث فرهنگی وقت تملک گردید و کار مرمت و حفاظ آن از سال ۱۳۷۸ آغاز شد.

عمارت آصف که با نام خانه کرد در سنندج معروف است، به عنوان نمادی از هویت فرهنگی اقوام کرد و گنجینه مردم‌شناسی مردم کرد از با ارزشترین آثار فرهنگی و تاریخی کردستان است. این عمارت توسط «آصف اعظم» (میرزا علی نقی خان لشکر نویس) در دوره صفویه بنا نهاده شده است. شکل گیری عمارت آصف به چهار دوره تقسیم می‌شود که دوره اول آن مربوط به بخش شمالی شامل تالار تشریفات، اتاق‌ها و راهروهای طرفین و قسمتی از فضاهای بخش شرقی مربوط به دوره صفویه‌است. دوره دوم شکل گیری عمارت آصف مربوط به نیمه نخست دوره قاجار است، در این دوره ضلع‌های شرقی و غربی حیاط بیرونی و حمام عمارت ساخته شده‌است. دوره سوم که شامل احداث فضاهای اندرونی، سردر ورودی نیم هشتی و بازسازی بخش غربی تالار تشریفات می‌شود مربوط به سال‌های ۱۳۱۲ تا ۱۳۱۶ هجری شمسی است. دوره چهارم شکل گیری عمارت آصف مربوط به سال‌های ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲ است که شامل مرمت کلیه قسمت‌های عمارت، تعویض سنگفرش کف حیاط، ساخت دوباره حیاط مستخدمان به شکل امروزی است.

این عمارت در خیابان امام كوچه حبیبی و در بخش برونی عمارت ملالطف اله شیخ الاسلام قرار دارد و اکنون موزه سنندج میباشد که در آن آثار و اشیاء تاریخی كشف شده از استان و سایر نقاط ایرا ن به نمایش گذاشته شده است. اين بنا در اواخر حکومت ناصرالدين‌شاه قاجار به وسيله ملا لطف اللّه شيخ‌الاسلام که يکى از علماى معروف اهل سنت در دوره ی قاجاريه بوده، احداث شده و بعدها به مالکيت سالار سعيد سنندجى درآمده و به نام ايشان معروف شده است. ارسي تالار تشریفات این عمارت از بزرگترين ارسيهاي ايران است كه توسط استاد كار معروف كردستاني « استاد حبيب الله سنندجي» معروف به استاد نساء همراه دوپسرش میباشد.

در ۲۸ کیلومتری شمال شهرستان تکاب در روستای برنجه (برنجک) در دامنه کوه معروف به کوه طویله سلیمان دهانه های چند چشمه آهک ساز خشک شده را می توان دید که مشهورترین آنها زندان برنجه یا «دریای برنجه» نام دارد. دهانه این چشمه بزرگ به شکل بیضی است که ژرفایش به حدود ۷۰ متر می رسد. در کف این سازه بزرگ طبیعی دریاچه ای آکنده از آب سرد و گاز کربنیک است. به علت عمق زیاد سطح آب از دهانه امکان دسترسی به آن غیر ممکن است. آب دریاچه بعد از گذشتن از میان سنگها در جنوب شرقی به رودخانه مجاور در روستای برنجه میریزد.

این چشمه دیوارهای بلند و پرشیب دارد. پایین رفتن از این دیواره های بلند بدون ریسمان و دیگر تجهیزات لازم غیر ممکن است بویژه آنکه کارشناسان احتمال میدهند وجود آب های گازکربنیک دار در ته دهانه چشمه موجب خردگی بیشتر دیواره شده و بر قطر آن افزوده است. گفته می شود که خان های محلی برای تنبیه روستاییان و مخالفان خود، به پایشان سنگ می بستند و آنها را به درون این چشمه ژرف می انداختند و علت نامگذاری زندان برنجه همین بوده است.