عمارت مفخم بزرگترین و شاخص‌ ترین اثر معماری از دوره قاجار در خراسان شمالی است که در شمال شرق شهر بجنورد واقع است. در دوره قاجار عمارت مفخم همراه با بناهای دیگری از جمله آینه‌خانه، کلاه فرنگی، حوضخانه و سردر در باغ بزرگی قرار داشته که مجموعه دارالحکومه مفخم را تشکیل می‌ داده‌ اند. بنای عمارت در دهه ۱۳۰۰ هجری قمری، همزمان با دوره حکومت ناصرالدین شاه به دستور یارمحمدخان شادلو معروف به سردار مفخم ساخته شده و محل سکونت خانواده وی و پذیرایی از میهمانان دولتی و رجال سیاسی بوده است. در دهه ۱۳۲۰ بنای عمارت از سوی ورثه سردار مفخم به عنوان بیمارستان به اداره بهداری واگذار شد. در شهریور ماه ۱۳۷۰این عمارت در اختیار اداره وقت میراث فرهنگی بجنورد قرار گرفت و پس از انجام تعمیرات و تغییرات جزیی به موزه مردم شناسی و باستان شناسی شهرستان بجنورد تبدیل شد.
بنای عمارت مفخم به شماره ۹۵۲در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. معماری زیبای این عمارت با کاشیکاری‌ های رنگین می‌ تواند شما را در دنیایی از زیبایی تاریخ غرق کند.

قلعه تاریخی دزک یکی از تاریخی ترین و زیباترین قلعه تاریخی استان چهارمحال و بختیاری است که هر ساله پذیرای مسافران بسیاری در ایام نوروز است. مجموعه ساختمانی قلعه دزک به عنوان یکی از آثار ممتاز فرهنگی و هنری در روستای دزک واقع در شهرستان کیار و در 35 کیلومتری شهرکرد است.  این قلعه عمارت و خانه، مسکونی چند نسل از ایلخانان بختیاری بوده است که نویسندگان متعدد ایرانی و خارجی چون راولینسن، ایزابل برد بیشاپ، هنری رنه دالمانی، شونمان، ویلسون و غیره از آنها با تحسین یاد کرده اند.

تاریخ احداث شالوده و قسمت اصلی قلعه که در اصطلاح آن زمان معروف به ود دیوانخانه بوده و شامل اطاقها و اسکلت طبقه همکف بنای کنونی است به سال ۱۲۹۲ قمری می رسد و از آن پس تا سال ۱۳۲۵ قمری که آخرین لوحه تاریخدار این مجموعه نصب شده به تدریج قسمتهای دیگری شامل عمارات اندرونی، حیاتهای خلوت و سایر بخش ها بر بنای اصلی افزوده شده و تزئینات آن در چند مرحله توسعه یافته و تکمیل شده است.
تالار آئینه این مجموعه از آثار ممتاز قلعه تاریخی است. چهار محل از نقاشی های دیواری این تالار بصورت شیشه نقاشی «دو پوسته عکس درهم» است که نمای کامل سه بعدی دارد و نمونه های مشابه آن در جهان بسیار کمیاب است.

هم اکنون قلعه های تاریخی بسیار زیبایی در این استان وجود دارد که مهمترین آنها را می توان قلعه تاریخی چالشتر، قلعه دزک، قلعه فرخ شهر، قلعه سورک و... بر شمرد.

خانه رئیسعلی دلواری، در جنوب شرقی شهر دلوار در استان بوشهر قرار دارد. این خانه که از آثار اواخر دوره قاجاریه است، توسط بازماندگان رئیسعلی دلواری به سازمان میراث فرهنگی هدیه شده است و هم اکنون به عنوان موزه از آن بازدید به عمل می آید. رئیس‌علی دلواری آزادی‌ خواه مشروطه‌ طلب و رهبر قیام جنوب در تنگستان و بوشهر علیه نیروهای بریتانیا در دورهٔ جنگ جهانی اول بود.
در ایران با مصوبه شورای عالی انقلاب روز ۱۲ شهریور بعنوان سالروز کشته شدن رئیسعلی دلواری از سال ۸۹ به نام «روز مبارزه با استعمار انگلیس» نامگذاری شده‌ است.

اردستان در استان اصفهان، با توجه به موقعیت خود برای دوستداران كویر و ستاره‌ شناسی مقصدی ایده ‌آل محسوب می شود. وجود ده‌ ها اثر باستانی منحصر بفرد در این شهرستان آنرا تبدیل به قطب گردشگری استان اصفهان نموده است. قنات دو طبقه مون از آثار جهانی ایران در این شهرستان واقع شده است.

این قنات در محله‌ مون اردستان احداث شده است. قنات دو طبقه مون از نمونه کارهای جالب علم مهندسی قدیم است که برای کاوش و حفر آن مقنیان ورزیده نبوغ خود را بکار برده و با در نظر گرفتن شرایطی اقلیمی آن را حفر کرده‌ اند. در هر طبقه‌ این قنات آب بصورت مستقل جریان دارد، به گونه‌ ای که آب هیچ ‌یک به دیگری نفوذ نمی‌ کند.

این قنات ۳٫۵ تا ۴ کیلومتر طول دارد و عمق مادر چاه آن ۳۱ متر است. ۳۰ میله دارد و مقدار آبدهی آن ۶۰ لیتر در ثانیه است. آب آشامیدنی حدود ۲۰۰ نفر از اهالی محله مون اردستان از طریق این قنات تامین می شود.

قنات دو طبقه مون با شماره ۹۰۲۳ در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و سایت گردشگری قنات دو طبقه مون جهت بازدید گردشگران راه ‌اندازی شده است.

این شاهکار معماری به عنوان عجیب ‌ترین و تنها قنات دو طبقه جهانی در تاریخ ۲۶ تیرماه ۱۳۹۵ در اجلاسیه استانبول ترکیه به عنوان بیستمین اثر ایران به ثبت جهانی رسید.

خانه عامری‌های کاشان با قدمتی حدود ۸۰۰ سال، ۹هزار مترمربع عرصه و ۱۲هزار مترمربع اعیانی، ۸۵ اتاق و ۷ حیاط، بزرگ‌ترین خانه تاریخی ایران به شمار می‌رود. این خانه دارای بلندترین بادگیر در بین بادگیرهای خانه‌ های کاشان است. خانه عامری‌ها به بخش خصوصی واگذار شده و اکنون به‌عنوان بزرگ‌ترین خانه - هتل سنتی ایران فعالیت دارد.
قابل ذکر است که هتل سرای عامری‌ها، خانه منوچهری و خانه ایرانی  جزو ۲۵ اقامتگاه برتر خاورمیانه قرار گرفتند.

گنجینهٔ هنرهای تزئینی اصفهان و موزه هنرهای معاصر اصفهان دو موزه کنار هم در اصفهان هستند.

این موزه شامل مجموعه‌ ای از آثار هنری در زمینه‌ های متفاوت است که امروزه در عمارت رکیب‌ خانه (که در قدیم‌ الایام کاخ چهارباغ در آن مستقر بود) نگهداری می ‌شود و نمایشگاه‌ های مختلفی نیز به مناسبت‌ های گوناگون در موزه برگزار میشود که اکثر آنها در زمینهٔ هنرهای اسلامی همچون خوشنویسی و نقاشی قهوه‌ خانه‌ ای و... هستند.

بخشهاي هفت گانه موزه شامل خط و كتابت، آثار لاكي و روغني، دستبافته ها و رو دوزي هاي سنتي، نگارگري، آبگينه فلزي، آثار چوبي، بخش آبگينه می باشد.

این موزه‌ ها در خیابان استانداری قرار دارند.

خانه شیخ الاسلام، به عنوان یادگاری بجای مانده از دوره معماری صفوی و نیزقاجاری است که به یکی از زیباترین بناهای تاریخی اصفهان بدل شده است. ساخت اولیه بنا درزمان صفویه انجام شده و هدیه شاه عباس به دخترش "سرو قدخانوم "و دامادش "محقق سبزواری" از علمای بزرگ دوره صفوی است. در این مکان که متعلق به شیخ الاسلام اصفهان بوده است عموما مراسم مذهبی نظیر سوگواری ایام شهادت امام حسین (ع) در آن برگزار می شد. هم اینک این خانه توسط سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان مرمت و به کارگاه های هنرهای سنتی نظیر سفال گری، زربافی و گره چینی اختصاص یافته است.

مسجد جامع اردستان بنایی تاریخی در شهر اردستان واقع در شمال استان اصفهان است. معمار بنا استاد محمود اصفهانی است. این مسجد که قبلاً در دوره ساسانی آتشکده یا معبد بوده است در مرکز محله محال اردستان واقع شده و از کهن‌ترین مساجد ایران می‌باشد که نخستین مسجد دوطبقه تاریخ اسلام و دومین مسجد چهار ایوانی جهان اسلام است که در دوره سلجوقی ایجاد گشته است. مسجد جامع اردستان در سال1311 به شماره 180 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

یکی از بناهای با ارزش و منحصر به فرد اصفهان، بنای تاریخی منارجنبان است. این بنا مربوط به سال ۷۱۶ هجری قمری است که زیر ساختمان و بالای مقبره نصب شده است. این بنا از یک ایوان با دو مناره و صحن پیرامون تشکیل شده است که بر روی مقبره یکی از عرفای قرن هشتم هجری قمری به نام عمو عبد الله کارلادانی ساخته شده است. این بنای ارزشمند به شماره ۳۴۹ در سال ۱۳۲۱ هجری در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منارجنبان یا همان آرامگاه شیخ عبدالله گارلادانی در شش کیلومتری باختر شهر اصفهان (جاده نجف آباد) قرار گرفته که البته پیش از این روستایی به نام كاردالان بوده که اکنون بدلیل گسترش شهر٬ جزء اصفهان به حساب می آید. سنگ نبشته سنگ قبر آن سال ۷۱۶ هجری را نشان می دهد که تاریخ بنا نیز مربوط به همین سال است، لیکن مناره های بنا در ابتدای سده دوازده هجری (پایان دوره صفویه) بر آن افزوده شده است. 

شهرت بنا به دلیل نوسانی است که هنگام تکان دادن یکی از مناره ها در سازه بنا ایجاد می شود. در واقع با تکان دادن مناره٬ مناره به نوسان درمی آید و هم زمان با آن مناره دیگر و در نتیجه کل ساختمان به نوسان می افتد. (حتی خود سنگ قبر که اگر روی آن ظرف آبی قرار دهید لرزش آب داخل آن را به موقع تکان دادن مناره ها مشاهده خواهید کرد.)

یکی از دلایل این نوسان را می توان در سازه مناره جستجو کرد و می توان بیان کرد که مناره ها را به گونه ای ساخته اند تا مقاومت لازم را در برابر بارگذاری جنبشی ناشی از تکان دادن مناره داشته باشند. وجود دو درز که بین ساقه هر مناره و پشت بام قرار دارد و در هر جهت برابر ۳ سانتی متر است٬‌ باعث می گردند تا هر مناره بتواند به آسانی نوسان کرده و ضربه خود را بر کل سازه آرامگاه وارد نماید.

کلاف های چوبی به شکل قاب مربعی نیز که در بالا و پایین ساقه مناره قرار داده اند٬‌ می توانند نقش یک تکیه گاه انعطاف پذیر را در بدن مناره ایفا نمایند. منارجنبان٬ بنایی شگفت انگیز در شهر اصفهان٬ تنهای بنای موجود با این ویژگی در اصفهان نیست و همتای آن٬ مناره های سردر مسجد جامع اشترجان (۳۵ کیلومتری باختر اصفهان) است که تاریخ بنای آنها نیز هم زمان با این بنای تاریخی است.

قديمي ترين اثري كه از گذشته هاي دور اصفهان در اين شهر وجود دارد بنائي موسوم به آتشگاه است كه در جاده اصفهان به نجف آباد در نزديكي منارجنبان بر فراز يك تپه سنگي قرار گرفته است.

اكثر مورخين اسلامي از جمله ابن خردادبه و حمداله مستوفي و ابن حوقل از اين بنا نام برده و آن را آتشكده معرفي كرده اند و دانشمندان خارجي نيز درباره آتشگاه پژوهش و بررسي كرده اند كه از جمله آنها ماكسيم سيرو و آندره گدار فرانسوي هستند.

 آنچه از ويژگيهاي اين بنا مهم است خشت های تشکيل دهنده ويرانه های فعلی آتشگاه است که از نظر اندازه کمتر اثری دارای اينچنين خشت هائی است. به گفته کارشناسان اين خشت ها از ملات همراه گل با ريگ ريزه هائی است که نی های حاشيه زاينده رود را نيز به آن اضافه می کرده اند تا استحکام بيشتری داشته باشد.

زمان ساخت بنا را قديم تر از عصر ساسانيان می دانند. مطالعات مؤسسه (ايزمنو IZMEO) قدمت بنای آتشگاه را به دوران تمدن عيلام مربوط مي دانند. اين نظر را مطالعات و پژوهش های انجام شده بر روی آتشکده های بر جای مانده از دوران ساسانی در نطنز و کاشان و يزد و آذربايجان و نائين تأييد می کنند چرا که در آن روزگاران آتشکده ها را بر روی کوه يا بر فراز تپه نمی ساختند بلکه آتشکده ها در مکان هايی احداث می شدند که دسترسی به آن ها آسان باشد بنابراين می  توان با قاطعيت آتشگاه اصفهان را نشانه ای از حضور تمدن های قديم تر از ساسانی و سلسله های قبل از آن به شمار آورد.