مسجد جامع شکی یکی از باستانی ترین مساجد کشور آذربایجان است و از زیباترین مساجد شیعیان محسوب میشود.

این مسجد در قرن های 18-19 میلادی بنا شده و از طاق ها, ستون ها و یک شبستان تشکیل شده است که توسط سنگ ها و بخش های چوبی از هم جدا می شوند.

مناره قسمت اصلی این مسجد است که ۲۸.۵ متر ارتفاع دارد و با چند متر فاصله از خود مسجد قرار گرفته است. مناره با نمایی آجری تزیین شده است که هر چه بالاتر میرسد باریکتر  می شود. شرفه قسمتی از مناره است که بطور کامل ساخته شده است.

بخش داخلی مسجد بسیار ساده است. از نمازخانه آن بعنوان مدرسه استفاده می شده است که سقف و ستون های چوبی ساده ولی بسیار زیبا و دیدنی دارد. مسجد N  شکل دو طبقه است و نمای جلویی آن نیز با آجر تزئین شده است.

منابع:
ترجمه از تیم تریپ یار
en.wikipedia.org

مسجد حضرت علی (ع) در بلوک گنجعلی شهر شکی ساخته شده است. تاریخ دقیق آن معلوم نیست ولی طبق اظهارات اهالی قدمت این مسجد به دوره قبل از حمله نادرشاه افشار برمیگردد. مساحت شبستان که در طبقه اول قرار دارد ۲۶x۱۳ متر است و اتاق های فرعی نیز در طبقه همکف وجود دارند. حیاط پشتی ۶۶۰ متر مربع است.

این مسجد به شکل چهارگوش بوده و توسط آجر پخته و سنگ بنا گردیده است. ضخامت دیوار ها ۷۵ سانتیمتر است. پشت بام مسجد توسط ورقه های سفید آهن ساخته شده است. ارتفاع مناره آن امروزه ۲۲ متر است. مناره مدور و از جنس آجر پخته میباشد.

مسجد حضرت علی شکل اولیه خود را حفظ کرده ولی مناره در سالهای سرکوبی تخریب شده است. مناره  و محراب مسجد در سال 1997 میلادی بازسازی شده اند.

در دوره شوروی از این مسجد بعنوان مدرسه و سالن ورزشی استفاده شد و در سال 1994 به کارکرد اولیه خود بازگردانده شد.

از سال 1994, مسجد حضرت علی (ع) توسط مرکز فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در باکو , ترمیم و احیا شده است. شبستان و مناره نیز در طی این ترمیمات بازسازی شدند.

مسجد حضرت علی (ع) به آخوندهای مشهورش نیز شناخته شده است. یکی از آنها آخوند عبدالجبار زین العابدین پیشنام زاده می باشد٬ او تحصیلات خود را در نجف اشرف به پایان رسانیده و کتاب مصباح الحرمین را نوشته است. قبر او در قسمت جلویی مسجد واقع میباشد.

منابع:
گردآوری٬ ویرایش و ترجمه تیم تریپ یار
Azerbaijan Republic encyclopedia of mosques

از دیدنی ‌های شکی کلیسایی روسی با معماری خاص و استوانه ای شکل است که امروزه به موزه تبدیل شده است. این کلیسای تاریخی و موزه که در قلعه نوخا واقع شده مجموعه‌ ای از اشیای هنری تولید شده در شکی مثل فلزکاری، قلاب ‌دوزی و سفال ‌گری را به نمایش گذاشته است. این آثار با ارزش غیر قابل قیمت گذاری هستند.
این کلیسا شکلی نامتعارف و استوانه ‌ای دارد و به سبک معماری قفقازی و آلبانیایی ساخته شده است. از آنجا که قلعه نوخا مقر ارتش روسیه بود، در شرق این کلیسا اجساد سربازان روس دفن شده اند.

قلعه گلرسن گوررسن که در قرن شانزدهم میلادی در نزدیکی شکی ساخته شده از آثار ملی جمهوری آذربایجان است که با شماره 322 در فهرست آثار ملی این کشور به ثبت رسیده است. در نزد اهالی منطقه این مکان به قلعه دختر (در معنای مفهومی دست نیافتنی) نیز معروف است.

تنها آثاری که بعنوان منبع میتوان در مورد این قلعه به آنها رجوع کرد آثار کریم آقا فاتح و حاجی سید عبدالحمید افندی میباشند. در این منابع این قلعه نه به نام قلعه دختر بلکه با نام قلعه گلرسن گوررسن ذکر شده است. با کمی دقت در حوادث این منطقه متوجه میشویم که نام قلعه دختر در جریان اتفاقاتی که در سال 1743 در این منطقه روی داده است، به این قلعه اطلاق شده، بنابراین نام قلعه دختر بعدا به این مکان داده شده است.

در منابعی که ذکر شد، چنین آمده است که مردم شکی در جریان حمله شاه تهماسب صفوی در سال 1551 میلادی به این منطقه، در قلعه های شکی (واقع در شهر شکی) و نیز در این قلعه به دفاع پرداخته اند.

قلعه گلرسن گوررسن در شمال شرقی روستای کیش، در سمت چپ رودخانه دامارچین چایی (شعبه ای از رود اصلی کیش) بر بالای کوه قره تپه واقع شده است. در پشت کوه قره تپه رشته کوههای بلندی ردیف شده است. این قلعه که توسط رود و کوهستان احاطه شده و خود نیز شیب تندی دارد، از سمت جلو، عقب و اطراف غیر قابل دسترس است که به همین علت  این منطقه برای ساخت آن انتخاب شده است. اراضی مابین قلعه و روستای کیش قالا دوزو، نیز نامیده میشود.

بر اساس منابع، در زمان حمله شاه تهماسب به این منطقه که در 1551 میلادی رویداد، خان شکی بنام درویش محمد خان در قلعه محافظت میشد که پس از تسخیر قلعه شکی توسط شاه، خان اقدام به فرار کرده و کشته شد. در همین منابع بار دیگر از این قلعه یاد شده است. در سال 1743 میلادی حاجی چلبی خان، استقلال خان نشینی شکی را اعلام و وارد جنگ شد که در نتیجه نادر شاه افشار به این منطقه حمله برد و در این جریان دوباره مردم شکی با لشکر شاه مواجه شدند. نادرشاه برای مدتها قلعه را از دور تحت محاصره داشت، مردم شکی که زیستن تحت محاصره برایشان سخت شده بود، همچنان در مقابل لشکر شاه سرسختانه مقاومت می کردند. نام قلعه گلرسن گوررسن نیز برگرفته از رویدادهایی این چنین است. طبق حکایتی موقعیت قلعه طوری بود که دو لشکری که مقابل هم بودند از فاصله دور میتوانستند با فریاد همدیگر را خطاب قرار داده باهم حرف بزنند. یکبار نادرشاه از پای قلعه فریاد زد: آخر این چه  قلعه ای است که قابل تسخیر نیست؟ از داخل قلعه جواب آمد: گلرسن گوررسن (یعنی میایی و می بینی) از آن زمان نام قلعه به گلرسن گوررسن معروف شد.

قابل ذکر است که مصالح این قلعه از سنگ رودخانه، زرده تخم مرغ و محلول آهک میباشد.

در حال حاضر این قلعه ویران شده و نیاز به مرمت اساسی دارد. بقایای بخش های مختلف قلعه در اراضی نزدیک به هم بطور پراکنده دیده میشود. گردشگران و توریستهای مختلف به این مکان می آیند و از قلعه دیدن میکنند.

مسیر دسترسی:
این قلعه در 3 کیلومتری روستای کیش در منطقه ای جنگلی کوهستانی واقع شده است. در این منطقه اقامتگاهی با ابتدایی ترین امکانات و اتاقهای ساده برای گردشگران فراهم است که همراه با غذا 15 مانات از شما دریافت میکند (تلفن: 503357933). اگر از این مسیر می روید، از مسیر پشت این اقامتگاه راه باریکه ای دیده میشود آنرا طی کنید و بعد از حدود پنج دقیقه در سمت راست خود با کمی دقت لوله آب و تل کوچکی از سنگ می بینید. در این نقطه، مسیری میتوانید ببینید که تا حدودی قابل تشخیص است، درست از زیر درختان به بالا راه دارد و خیلی قدیمی به نظر میرسد. همین مسیر به بقایای قلعه سنگی منتهی میشود. از آنجا که سنگهای این مسیر فرو ریخته بسیار بعید به نظر میرسد که این مسیر براحتی طی شود اما با رسیدن به بالا خستگی راه بدر میرود و با چشم اندازی بسیار زیبا با قله و بقایای قلعه مواجه میشوید.

منابع:
ترجمه توسط تیم تریپ یار از:
کتاب راهنمای آذربایجان نوشته شده توسط Mark Elliott
az.wikipedia.org

کلیسای آلبانیایی کیش کلیسایی غیر فعال مربوط به قرن دوازده یا سیزدهم میلادی است که در روستای کیش، حدود پنج کیلومتری شکی در آذربایجان واقع شده است. کلیسای کیش با لقب مادر کلیساهای آلبانیائی شناخته می شود. این بنای تاریخی را می توان قدیمی ترین اثر معماری متعلق به مسیحیان در قفقاز دانست که به تازگی توسط دولت آذربایجان به طور کامل مرمت شده است.

این کلیسا بر پایه نیایشگاه و معبدی بنا شده که قبل از دوران مسیح رونق داشته و اینک به موزه ای کوچک در میان باغی پر گل و درخت تبدیل شده است. در این موزه اشیاء سفال، بعضا برنز و سنگی به نمایش گذاشته شده اند.

در استان البرز با توجه به واقع شدن در منطقه کوهستانی و سرسبز البرز، چشمه ها و آبشارهای زیادی وجود دارند که زیبایی طبیعت منطقه را دو چندان کرده اند. آبشارهای هفت چشمه و آبشار بلند آدران از زیباییهای این استان هستند. در مسیر حرکت به سمت آبشار ها از میان دره ای بسیار دیدنی و با صفا عبور می کنید. درخت بید غالب بر درختان منطقه بوده همین طور بوته ها و درختچه های بسیاری در حاشیه رودخانه جلوه گر هستند. در حرکت به سمت آبشار چشمه های زیادی وجود دارند. اولین آبشار، آبشار هفت چشمه است و بعد از آن دره تنگ شده، حالت صخره ای پیدا میکند، سپس به آبشار  وحشی و بسیار دیدنی آدران خواهید رسید.
بهتر است قبل از سفر خود، وضعیت هوا در ارتفاعات البرز و وضعیت جاده چالوس را بررسی نمایید.

آبشار پيچه آدران کرج-جاده چالوس در موقعیت جغرافیایی E510454 N355553 در استان البرز واقع است.

آبشار هفت چشمه نیز در کیلومتر ۱۷ جاده کرج - چالوس و در نزدیکی روستای ارنگه واقع شده و یکی از جذابیتهای گردشگری منطقه به شمار می آید. هر دوی این آبشارها و در کل این منطقه جایی بسیار باصفا و مناسب برای گردشگری است.

خان سارایی از جاذبه های زیبای شهر نخجوان است و مربوط به قرن ۱۸ میلادی میباشد که از سبک معماری شرق در ساخت آن الهام گرفته شده است. از آنجا که این بنا بر روی تپه ای بنا شده بسیار باشکوه جلوه میکند. این مکان همچنین محل موزه دولتی فرش نیز میباشد.

خان سرایی توسط کلبعلی کنگری پدر آخرین خان های نخجوان (احسان خان و اسماعیل خان) ساخته شده است. این مکان در سال ۱۹۹۸ به عنوان موزه فرش نخجوان بازگشایی گردید.

محوطه بیرونی خان سرایی به طول ۳۶۰۰ متر گل کاری شده است و دارای استخر، چاه آب، محوطه فضای سبز و درختان میوه و زینتی می باشد. بنای خان سارای از دو طبقه و زیرزمین تشکیل شده است. این بنا از لحاظ پذیرایی از مهمانان دارای ساختار متفاوت است به صورتی که قسمت جنوبی ساختمان مخصوص پذیرایی از مهمانان عالی رتبه و قسمت شمالی آن برای زندگی روزمره خان و خانواده اش در نظر گرفته شده است. در حال حاضر به علت تبدیل به موزه فقط از دهلیز جنوبی استفاده می شود. قسمت جنوبی بنا باشکوه تر از بقیه قسمتها میباشد.

مساحت عمومی خان سرایی ۳۸۲ متر مربع و پهنای دیوارها از ۶۰ سانتی متر تا ۱ متر متغییر است. این بنا از خشت پخته ساخته شده است. در همه پنجره ها از اسلوب شبکه استفاده شده و در تمامی اتاق ها مثل تمامی خانه های نخجوان طاقچه وجود دارد. در طبقه اول ۳ اتاق و در طبقه دوم ۸ اتاق وجود دارد و دیوار اتاق ها با نقاشی تزیین شده اند که به علت کمرنگ شدن و از بین رفتن در گذر زمان، مرمت شده اند. بعضی دیوار های اتاق های قسمت جنوبی با خرده های آینه تزیین شده و زیبایی باشکوهی به این مکان بخشیده است.

خان سارای که امروزه موزه فرش نامیده شده است دارای ۸ سالن است که فقط ۱ سالن آن مربوط به خان ها می باشد. در زمان تاسیس این موزه ۳۵۹ شی برای بازدید وجود داشته است که در حال حاضر تعداد آنها به ۲۰۰۰ می رسد. از این تعداد ۳۰۵ تخته فرش نفیس و کمیاب است. در این موزه انواع فرش، کلیم، جاجیم، ورنی، پالاز، شماخ، مفرش، خورجین و غیره نگهداری می شود که نمونه هایی از بافندگان شهر های گنجه، قازاخ، شیروان، قوبا، قره باق، تبریز و نخجوان بوده و مربوط به قرن ۱۸ می باشد. این بافته ها دارای نقش های منحصر به فرد و سنتی مثل بوتا (اسلیمی) و افسانه های کشور آذربایجان مثل لیلی و مجنون و هزاران طرح های مختلف دیگر است.

این کاخ در محله قلعه قدیم نخجوان، در نزدیکی مقبره مومنه خاتون واقع شده است.

منابع:
medeniyyet.az
m4taghi.blogfa.com
nakhchivantourinfo.com

موزه کتاب های مینیاتور باکو در قسمت قدیمی باکو که ایچری شهر نامیده می شود قرار دارد. فعالیت این موزه در تاریخ 2 آپریل 2002 آغاز گردید. این موزه اولین موزه کتابهای مینیاتوری در جهان است.

بنیان گذار
آثار نمایشی موزه توسط ظریفه صلاحوا (خواهر طاهر صلاح اف) در طول سی سال جمع آوری گردیده اند. کلکسیون او شامل بیش از 6500 کتاب از 64 کشور مختلف می باشد. این موزه به منظور ترویج سواد آموزی کودکان برای بازدید عموم افتتاح گردیده است.

مشخصات موزه
این کلکسیون دارای کتاب های مینیاتوری چاپ شده در روسیه  بعد از انقلاب و دوره شوروی سابق است.
در نمایشگاه کتاب هایی از چندین کشور از جمله مولداوی, گرجستان, اکراین, بلاروس و جمهوری های آسیای میانه و اروپا موجود است.
چاپ های نادر بسیاری در این موزه, شامل کارهای چاکوسکی, بارتو, گوگل, داستایوسکی و الکساندر پوشکین وجود دارند. کتاب های مینیاتوری داستان های کلاسیک آذربایجانی مانند واقف, خورشید بانو ناتوان, گنجوی, نسیمی, فضولی, صمد وورغون, میرزا فتحعلی آخوند اوف و دیگران نیز در موزه به نمایش گذارده شده اند.
مینیاتور های قابل توجه دیگر در این کلکسون شامل یک کپی قرن هفده از قرآن, کتابی قرن سیزدهمی که توسط پیتر شوفر (جانشین جانس گوتنبرگ) چاپ شده است و سه عدد کوچکترین کتاب جهان که هرکدام به اندازه 2 میلیمتر در 2 میلیمتر هستند و  فقط با ذره بین میتوان خواند، می باشند. باستانی ‌ترین آنها، نسخه قرآن می ‌باشد که در سال ۱۶۷۲ در عربستان سعودی به طبع رسیده ‌است. موزه همچنین دارای کتابی حاوی متون آهنگ گروه موسیقی «Beatles» میباشد. علاوه بر این، کتاب ‌های جدید نیز به‌ طور پیوسته به مخزن کتاب موزه اضافه می ‌شوند.

قابل توجه است که در جمهوری آذربایجان شهرهای نخجوان، شکی و گنجه نیز دارای موزه کتاب های مینیاتور میباشند.

منابع:
ترجمه و گردآوری تیم تریپ یار
fa.wikipedia.org

علی آقا اسکندراف متخلص به واحد از شاعران ترکی زبان آذربایجان معاصر به ‌شمار می ‌رود.  وی در سال ۱۲۷۴هجری شمسی در روستای ماساچیر در حومه باکو متولد و در سال ۱۳۴۴هجری شمسی در باکو چشم از جهان فروبست. غزلیات وی در محافل آذربایجان بر سر زبانهاست و در زمینه موسیقی نیز بسیاری از اشعار وی خوانده میشود. غزلیات علی آقا واحد در جمهوری آذربایجان جایگاه ویژه دارد و اثری ارزنده محسوب میشود.
در سال ۱۳۷۰هجری شمسی داستان زندگی واحد در فیلم سینمایی غزل خان به تصویر کشیده شد.