مسجد مطلب خان خوی

بزرگترین مسجد روباز ایران

آدرس:
آذربایجان غربی، خوی
زمان بازدید:
آزاد
تعطیلی هفته
ندارد.
تعطیلات سالانه
ندارد.
بلیط ورودی
رایگان.
بلیط اتباع خارجی
رایگان.
چکیده: مسجد مطلب خان خوی

مسجد «مطلب خان» خوی که بزرگترین مسجد رو باز و از بناهای تاریخی-مذهبی آذربایجان غربی به شمار می‌ رود، از ویژگی‌ های معماری کم نظیر برخوردار است. این بنا که در دوره قاجار تجدید بنا شده است، در مرکز شهر خوی جای گرفته است. مسجد مطلب خان بازمانده از دوره ایلخانی است که سبک معماری آن متعلق به دوره سلجوقی می باشد. این بنا از داخل به شکل هشت ضلعی بوده و دارای شبستان بزرگ روباز مربع شکلی می باشد که دور تا دور آنرا حجره‌های دو طبقه و شاه ‌نشین‌های رفیع و ایوانی عظیم احاطه کرده‌است. جبهه بیرونی و درونی این مسجد آجری،  فاقد هر نوع تزئینات است و فقط قسمت فوقانی شاه‌ نشین بالای محراب ورودی شبستان، با مقرنس‌ های درشت گچی آرایش داده شده‌ است. این اثر در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۸۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مشخصات کلی
نام
مسجد مطلب خان خوی
وجه تسمیه
این مسجد که توسط مطلب خان در دوره قاجار مورد بازسازی قرار گرفت، به احترام وی به این نام نامگذاری شد.
قدمت
بازمانده از دوره ایلخانی و مرمت در دوران مختلف تاریخ
بازسازی
اساسی ترین مرمت و بازسازی این مسجد در دوره قاجار بوده است.
سازنده
این بنا توسط مطلب خان احیا شده است.
سبک معماری
سبک معماری این مسجد متعلق به دوره سلجوقی است.
ویژگی خاص
این مسجد بصورت روباز و دارای حجره های متعدد است.
پیشنهادات
بهترین زمان بازدید
هر زمان می توانید از این مسجد دیدن کنید.
مدت زمان بازدید
نیم ساعت
نزدیکترین جاذبه های گردشگری
بازار قدیمی خوی و مساجد تاریخی خوی
مسیر دسترسی
آدرس
آذربایجان غربی، خوی
امکانات
دسترسی به وسایل نقلیه
اقامتگاه
رستوران
پوشش شبکه
متن کامل: مسجد مطلب خان خوی

شهرستان خوی از آنجا که بیشترین مساجد تاریخی را در استان آذربایجان غربی در خود جای داده است، به دارالمومنین شهرت دارد. مساجد حاجی بابا، ملأ حسن، حجتیه، شیخ، سیدالشهدا، داش آغلیان، سلمان خان، ملااحمد، مطلب خان، مسجد قرمز چورس و مسجد خان از مساجد قدیمی و تاریخی این شهرستان به شمار می‌ روند. تزئین کاشی کاری‌ ها با مظاهر معنوی و مفاهیم والای مذهبی در انتخاب رنگ، شکل و فرم در این مساجد چنان زیبا است که انسان را به سوی خود جلب می ‌کند و در واقع دریچه ‌ای از شناخت عظمت معماری اسلامی به روی انسان می ‌گشاید. گنبدهای آجری با مناره ها و گلدسته‌ های بلند، رواق ‌ها با ستون‌ های سنگی تراشیده و بدون تزئینات، شبستان ‌های فراخ و دل گشا با طاق نماهای بزرگ قوسی و محراب ‌هایی با گچبریهای ساده از مهمترین ویژگی‌ های معماری مساجد تاریخی خوی است.

 

مسجد مطلب خان از مساجد روباز جهان

 

مسجد «مطلب خان» خوی که از بزرگ ‌ترين مساجد تاريخی و رو باز كشور است، از بناهاي قديمي و درخور توجه خوي می باشد. این مسجد با پلانی مربع شکل که دور تا دور آن حجره‌ هایی به صورت دو طبقه تعبیه شده دارای اهمیت تاریخی و معماری بسیار است. نمای بیرونی مسجد فاقد تزئینات است اما صحن مسجد با محرابی بلند به صورت زیبا و هنرمندانه گچبری شده است. مسجد مطلب خان خوی در کنار ده‌ ها مسجد تاریخی استان آذربایجان غربی به عنوان بزرگ ‌ترین مسجد روباز از ویژگی معماری بی نظیری برخوردار است.


تاریخچه
مسجد مطلب خان بازمانده از دوره ایلخانی است و سبک معماری آن متعلق به دوره سلجوقی است. این مسجد در دوره قاجار (در حدود ۱۲۵۵ هجری قمری) توسط شخصی به نام مطلب خان که از نوادگان دختری مرحوم شیخ بهایی و مرصع کار ویژه نایب السلطنه عباس میرزا بوده، بازسازی و نیز تغییراتی در آن داده شده است. در خصوص تاريخ ساخت و صورت اوليه بنا اطلاع دقيقي در دست نيست و در سالهای اخیر نیز مورد مرمت واقع شده است.

 

معماری ویژه مسجد روباز مطلب خان


ویژگیهای معماری
این مسجد متعلق به در دوره ایلخانی است، با سبک معماری ویژه سلجوقیان که پس از ویرانی در اوایل دوره قاجار تجدید بنا شده‌ است. مسجد مطلب خان از داخل بشکل هشت ضلعی ساخته شده و شبستانی بزرگ روباز و مربع شکل دارد که که دور تا دور آن را حجره‌ های دو طبقه و شاه ‌نشین‌ های رفیع و ایوانی عظیم احاطه کرده ‌است. جبهه بیرونی و درونی این مسجد آجری فاقد هر نوع تزئینات می ‌باشد و فقط قسمت فوقانی شاه ‌نشین بالای محراب ورودی شبستان، با مقرنس‌ های درشت گچی زینت داده شده است. قسمت ‌های داخلی ایوان و طرفین ورودی آن از طریق آجرچینی (با پس و پیش آوردن آجرها) سایه‌روشن دلپذیری یافته است. گویا این زیرسازی و فرم کار جهت انجام تزئیناتی مانند روکار آجری یا سنگ منظور شده که ناتمام باقی مانده ‌است.

بناي کنوني مسجد به ابعاد تقريبي ۲۳×۳۰ متر، درميان داراي صحن روباز به ابعاد تقريبي ۱۶×۱۶ متر است که در اطراف آن، حجرات دوطبقه، شاه نشين هاي رفيع و در میان آن، حوض سنگي بزرگي قرار دارد. در بخش شمالي، شبستاني مستطيل شکل به ابعاد تقريبي ۶×۱۰متر ساخته شده است. با مطالعه نقشه و ويژگي هاي ساختماني بنا تا حدودي مي توان وضعيت اوليه بنا را بازسازي کرد که بر طبق آن، بناي اوليه به صورت گنبدخانه اي بزرگ با ايواني در نماي شمالي بوده است. فضاي داخلي گنبد خانه به ابعاد تقريبي ۱۶×۱۶ متر با پوشش بزرگ گنبدي مسقف مي شده و در اضلاع داخلي آن، شاه نشين هاي بزرگ و درميانه ضلع جنوبي، محراب بزرگي قرار داشته است. در دو زاويه جنوبي بنا، جرزهاي حجيم و در داخل آنها راه پله هايي براي دسترسي به پشت بام ساخته شده بود. جرزهاي حجيم جنوبي و زواياي مستحکم شمالي بنا ممکن است تکيه گاه و پشتبند گنبد بزرگ بنا بوده باشد. بعد از ساخت بنا تا دوره قاجار، گنبد بنا فروريخته و بازسازي آن در دوره قاجار امکان پذير نبوده است. بدين خاطر، فضاي گنبد خانه در اين دوره تبديل به صحن روباز گرديده و ايوان نيز به صورت نمازخانه اي تغييرشکل يافته است.

 

مسجد روباز مطلب خان

 

مسجد مطلب خان خوی ویژگی‌ های معماری کم نظیر دارد که این مسجد را از دیگر مساجد تاریخی کشور متمایز کرده است، در واقع محراب این مسجد با ۱۲.۵ متر ارتفاع و ایوان آن با ۲۵ متر ارتفاع از بلندترین محراب ‌ها و ایوان ‌های مساجد در ایران است. قسمت بالای محراب ورودی شبستان، با مقرنس‌ های درشت گچی تزئین شده و در طبقه بالا در چهار گوشه شبستان فضاهایی با نرده‌ های چوبی برای نشستن زنان تعبیه شده و دسترسی به این فضاها از طریق پله‌ هایی که در چهارگوشه بنا وجود دارد تأمین شده است.

محوطه سازی، تعمیر سازه ‌های چوبی، تعویض آجرهای پوسیده، کف سازی و مرمت بام، حجره‌ ها، عایق کاری قسمت‌ های فرسوده و کف سازی ایوان از جمله محورهای عملیات مرمت این مسجد زیبا و تاریخی در سالهای اخیر است. از ویژگیهای دیگر این مسجد که بر روی آن اعمال شده است وجود پوشش مسقف موقت است که قابل برداشتن و نیز جمع کردن می باشد. پوشش فلزی گنبد مسجد مطلب خان خوی سازه‌ ای سبک با قطر دهانه ۱۸ متر و ارتفاع ۱۷ متر است که در مواقع نیاز مورد استفاده قرار می‌ گیرد. قابل یادآوری است که در ضلع غربی و شمالی مسجد تعداد زيادی مغازه و سرويس بهداشتی احداث شده و در ضلع جنوبی پاساژی ساخته شده ‌است كه می‌ توانند در امر ارائه خدمات و ايجاد امكانات رفاهی برای بازديد گردشگران مفيد واقع شوند.


موقعیت مکلنی
اين مسجد درمرکز شهر خوی، کنار بازار قدیمی (حدود سی متری بازار) و ابتداي خيابان طالقاني در مجاورت چند مسجد قديمی ديگر واقع شده است.


منابع:

  • خانم علیلو از شهروندان شهرستان خوی
  • میراث فرهنگی استان آذربایجان غربی
  • fa.wikipedia.org
  • mehrnews.com
  • urmia.irib.ir
  • iqna.ir
شما هم می توانید در این مورد نظر دهید: